Stać się nowym człowiekiem

Kilkuletnie dziecko – osierocone, bezdomne, głodne i obdarte – szuka na śmietniku resztek zbutwiałej żywności. Nie pamięta skąd jest i co ma ze sobą zrobić. Błąka się bez celu po ulicach miasta. W końcu idzie do opustoszałej kamienicy, aby przetrwać kolejną noc. Sytuacja ta trwa już kilka miesięcy. Przychodzi w końcu dzień, który wszystko zmienia. Zjawia się syn przedwojennych właścicieli kamienicy, który właśnie odzyskał utraconą własność i pragnie ją odnowić. W budynku znajduje to bezdomne dziecko i wzruszony tym widokiem, wraz ze swoją żoną, postanawia zaopiekować się nim i zaadoptować je. Od tej chwili dziecko ma udział we wszystkich dobrach swej nowej rodziny, ale przede wszystkim ma kogoś, kto go wreszcie pokochał. Nie musi już same tułać się po świecie.

Chrzest jest taką duchową adopcją. Mamy nowego Ojca, który wyrwał nas ze śmierci duchowej i nędzy moralnej. Odtąd naszym dziedzictwem jest Królestwo Niebieskie, które otrzymamy w spadku po naszej śmierci (inaczej jak w życiu doczesnym, w którym dziedzictwo dostajemy po śmierci rodziców). Najważniejsze jest jednak to, że naszym Ojcem jest Bóg – Stworzyciel, w mocy którego jest świat. Nie jesteśmy już sierotami.

W swojej miłości Ojciec, daje nam wolność, abyśmy w tej wolności uwielbili Jego ofiarę w Jezusie, ale również mogli wybierać drogę, którą chcemy pójść. Wolność ta przewiduje również pójście śladami syna marnotrawnego (Łk 15, 11-32). Chrzest w tej wolności możemy niestety odrzucić. Powiedzieć Jezusowi, że nie chcemy Jego ofiary – męki, śmierci i zmartwychwstania – i wolimy żyć na starym śmietniku, bezdomni (chociaż mieszkający w willach), obdarci moralnie (chociaż w garniturach), zanurzeni w śmierci (chociaż leczący się w prywatnych klinikach), osieroceni (chociaż wielbiący licznych bożków), głodni miłości (chociaż syci mięsem).

Mimo to apostaci nie są w stanie wymazać chrztu, nie mają takiej mocy, chociażby przyszli z wyrokiem sądowym nakazującym fizyczne wykreślenie ich nazwiska z księgi chrzcielnej, to nadal będą w mocy chrztu, która czeka na ich nawrócenie i powtórne przyjęcie woli Bożej. Oczekiwanie to kończy się jednak w chwili śmierci, kiedy uprawomocni się ich decyzja odrzucenia dziecięctwa Bożego na wieki.

Czy człowiek jest tak bezrozumny, że wybiera śmierć zamiast życia? A czym jest życie w Duchu Św.? To nasza zgoda na pójście za Jezusem. Dlatego zamykając nasze serce przed Duchem Św., stajemy się nędzą taką jaką jesteśmy sami z siebie - bezwolną materią, która czeka na nowego właściciela. A nowy właściciel przyjdzie wcześniej czy później i przyprowadzi ze sobą 7 duchów złośliwszych niż on sam (Łk 24, 11-26).

Pomyśl:

1. W jaki sposób przyjmuję nowe życie w Chrystusie zrodzone poprzez sakrament Chrztu Świętego?

Zastanów się czy jest to dla ciebie pusty symbol, okazja do cyknięcia kilku zdjęć do albumu rodzinnego, impreza rodzinna? Jeśli tak to wiedz:

„Nie dostępuje jednak zbawienia, choćby był wcielony do Kościoła, ten, kto nie trwając w miłości, pozostaje wprawdzie w łonie Kościoła «ciałem», ale nie «sercem» (Sobór Watykański II, konst. Lumen gentium, 14).

Jeśli jednak w chrzcie umarłeś z Jezusem dla grzechu, jesteś na dobrej drodze.

2. Czy pozwalam na to, by Duch Święty kształtował we mnie obraz Chrystusa?

Gdy przyjąłeś chrzest i jesteś gotów pójść za Jezusem, to od tej chwili, czeka cię długa droga wzrastania. „Na świecie doznacie ucisku, ale miejcie odwagę: Jam zwyciężył świat (J 16,33)”. Duch Święty zamieszka u ciebie i w złym dniu cię wspomoże.

3. Czy godzę się na umieranie dla grzechu, by narodzić się dla Boga?

Albo żyjesz dla grzechu i umarłeś w duchu, albo umarłeś dla grzechu i żyjesz dla Boga.

„Nikt nie może dwom panom służyć. Bo albo jednego będzie nienawidził, a drugiego będzie miłował; albo z jednym będzie trzymał, a drugim wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie. (Mt 6, 24)”

„Biorę dziś przeciwko wam na świadków niebo i ziemię, kładąc przed wami życie i śmierć, błogosławieństwo i przekleństwo. Wybierajcie więc życie, abyście żyli wy i wasze potomstwo (Pwt 30,19)”.

(tekst inspirowany książką: Życie z Ducha Świętego jest lepsze - o. Bogdan Kocańda OFMConv - rozdział 2)

Życie z Ducha Świętego jest lepsze

„I rzekł Zasiadający na tronie: "Oto czynię wszystko nowe". (Ap 21,5)” 

„Świat jest nieprzyjacielem mniej trudnym do zwyciężenia. Szatan jest bardzo trudny do rozpoznania, ciało zaś jest najbardziej uparte ze wszystkich: jego ataki trwają tak długo, jak długo żyje stary człowiek.” (Przestrogi - św. Jan od Krzyża) 

„Czy żyję wg ciała czy wg Ducha?” 

Od chwili przyjścia na ten świat, człowiek uczy się – świadomie lub nie – tracić wszystko po kolei. Jako dziecko powoli zaczyna rozumieć, że świat nie kręci się tylko wokół niego, że musi nieraz dzielić się tym co ma z rodzeństwem. Dorastający młody człowiek żegna się z beztroskim życiem na łonie rodziny, które zapewniało mu byt materialny. W małżeństwie uczy się poświęcać cenny czas, który kiedyś tracił na swoje hobby. Później straty są coraz dotkliwsze, traci po kolei: dzieci, które zaczynają żyć własnym życiem i zakładają własne rodziny, traci własne zdrowie, rodziców, którzy umierają, wreszcie małżonka i własne życie. 

Ale czy tak naprawdę to wszystko kiedykolwiek posiadał na własność? 

Cóż masz, czego byś nie otrzymał? A jeśliś otrzymał, to czemu się chełpisz, tak jakbyś nie otrzymał (1Kor 4,7) 

Życie z ciała domaga się brać na własność co tylko się da: zdrowie, urodę, siły, podziw, prestiż, rzeczy, władzę, sławę, pieniądze, przyjemności itd. Czym więcej bierze, tym bardziej rozpala w sobie żar pożądania. A to co już ma, traktuje jakby mu się to od zawsze należało. 

„Jezus mu odpowiedział: "Jeśli chcesz być doskonały, idź, sprzedaj, co posiadasz, i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie. Potem przyjdź i chodź za Mną!" Gdy młodzieniec usłyszał te słowa, odszedł zasmucony, miał bowiem wiele posiadłości. (Mt 19,21-22)” 

Życie z Ducha, to gotowość na utratę wszystkiego, to życie w wolności od iluzji posiadania tego co nas otacza i osacza a co i tak stracimy wcześniej czy później. Popatrz na swoje posiadłości, i powiedz sobie: czy jestem gotowy to oddać z własnej woli aby pójść za Jezusem, czy będę z żalem patrzył jak inni mi to wyrywają (złodzieje, mole, rdza, choroba, śmierć). 

Życie z Ducha jest lepsze, bo Duch to łagodny powiew wolności. Wolności od kurczowego trzymania się tych dóbr, które przykleiły się do nas jak smoła, które wrosły korzeniami w naszą świadomość tak, że nawet nie umiemy już sobie wyobrazić życia bez nich. A przede wszystkim wolność od lęku przed utratą począwszy od dziecięcej zabawki a skończywszy na własnym doczesnym życiu. 

Czy moje serce zostało już wyzwolone od duchowego wygodnictwa? 

Pragniesz żyć w Duchu? Porzuciłeś własne bogactwa? Muszę cię zasmucić, bo wszedłeś w drugi etap walki, bardziej subtelny i dużo trudniejszy. Zszedłeś z drogi ducha błędnego, a wszedłeś na drogę ducha niedoskonałego. Tak jak w poprzedniej drodze toczyłeś walkę z ciałem i światem, tak teraz musisz się zmierzyć z samym szatanem. Ta droga to iluzja posiadania dóbr niebieskich. Szatan uderza tu najbardziej w pychę. Gdy widzisz siebie postępującego duchowo, pochłaniającego kolejne książki, rekolekcje, ceniącego sobie chwile wzruszeń i pociech duchowych a innych widzisz jako małych, przyziemnych zjadaczy chleba goniących za pieniądzem to wchodzisz na orbitę pychy. Bóg jednak zabierze ci to łakomstwo duchowe i wprowadzi cię na twardą drogę pustyni, w noc ciemną, gdzie będziesz płakał z bólu utraty tych wszystkich słodkości. 

Co dla mnie oznacza wzrastanie na paschalnej drodze życia? 

„Jezus mu odpowiedział: "Ktokolwiek przykłada rękę do pługa, a wstecz się ogląda, nie nadaje się do królestwa Bożego". (Łk 9,62): 

Chciałbym wzrastać oddając siebie Jezusowi i bliźnim. Nie myślałbym już o wzrastaniu, bo żył bym życiem Jezusa. Ale tak się nie dzieje. Chcę kroczyć drogą doskonałości i wciąż oglądam się za siebie. Czy dużo już uszedłem? Kto mnie dogania? Jak zniszczyć to odniesienie do ego aby pozyskać Jezusa? Wiem jak to zrobić, ale nie mam siły. Czekam wciąż na pomoc Ducha Świętego. 

Jezus uczynił wszystko nowe. Dopóki żyjemy, możemy podnosić się z upadków i zaczynać od nowa. Życie w Duchu to jak nieustanna transfuzja zdrowej krwi, która odradza nas z zepsutego życia ciała do lepszego życia.

(tekst inspirowany książką: Życie z Ducha Świętego jest lepsze - o. Bogdan Kocańda OFMConv) 

Twierdza

TWIERDZA.

„Będziesz stąpał po wężach i żmijach, a lwa i smoka będziesz mógł podeptać.” (Ps 91,13).

„Nie toczymy bowiem walki przeciw krwi i ciału, lecz przeciw Zwierzchnościom, przeciw Władzom, przeciw rządcom świata tych ciemności, przeciw pierwiastkom duchowym zła na wyżynach niebieskich.” (Ef 6,12)

„I rozgniewał się Smok na Niewiastę, i odszedł rozpocząć walkę z resztą jej potomstwa, z tymi, co strzegą przykazań Boga i mają świadectwo Jezusa.” (Ap 12,17)

Niech twierdza twej duszy będzie szczelna i zwarta. Niech nie będzie w niej nawet najmniejszego wyłomu, gdyż Wąż starodawny, który zwie się diabeł i szatan, zwodzący całą zamieszkaną ziemię, wślizgnie się niepostrzeżenie i z ukrycia zacznie dzieło spustoszenia. Duch zwodziciel zacznie podsuwać swe szepty, sugestie, drobne kompromisy, niewinne spojrzenia. Otoczy cię zewsząd swymi iluzjami i poczniesz iść tam gdzie nigdy byś sam z siebie nie poszedł.

Wieża warowna – posłuszeństwo – przeciw pysze żywota (szatan)

Lucyfer rzekł: „Non serviam” i pociągnął za sobą inne anioły a potem rozlał ducha nieposłuszeństwa na świat i jego mieszkańców. Diabolos znaczy „ten który dzieli”. Musisz postawić strażnika – ducha posłuszeństwa, który sprzeciwi się skrzywionej naturze. Jest coś w ludzkiej naturze, która ogarnięta pychą, będzie protestować własnemu umniejszeniu. Z tych trzech nieprzyjaciół: pożądliwości oczu, pożądliwości ciała i pychy żywota, ten trzeci jest najgorszy, gdyż jest grzechem czysto szatańskim. Pożądliwość ciała wynika ze słabości, pożądliwość oczu z iluzji o bogactwie ale pycha żywota jest tym, co bez żadnej realnej korzyści pcha nas do bycia ponad drugim człowiekiem. Brak posłuszeństwa jest pierwszym grzechem ludzkości, który poprzez Adama i Ewę wpisał się w naturę człowieka. Duch posłuszeństwa, to moc, która utrzyma cię przy Bogu. Chociażbyś był podporządkowany grzesznikom większym od ciebie, upokorzony przez przełożonego, niezrozumiany przez spowiednika, wyśmiany przez współbrata, to jeśli powstrzymasz w bramie duszy taran sprzeciwu, urażonej dumy a nawet ludzkiej sprawiedliwości, to jesteś bezpieczny. Szatan użyje całej machiny psychologicznej, emocjonalnej, wykorzysta twoje słabości, aby w odpowiedniej chwili uderzyć. W doskonałym posłuszeństwie, wieża twa ostanie się w dniu ataku. A co się dzieje z ludzkością? Duch nieposłuszeństwa trawi nawet chrześcijaństwo, spowodował podział na kilka religii, a te w nieskończoność rodzą wciąż nowe sekty.

„+ W pewnej chwili, kiedy byłam z Siostrą N. W kuchni i trochę się na mnie pogniewała i za pokutę kazała mi usiąść na stole, a sama pracowała bardzo, sprzątała i szorowała, a ja siedziałam na stole. Siostry przychodziły i dziwiły się, że siedzę na stole, każda co chciała, to powiedziała. Jedna, że jestem próżniak, inna – że co to za dziwak. Byłam wtedy postulantką. Inne mówiły – co to będzie za Siostra? Jednak zejść nie mogłam, bo ta Siostra nakazała mi pod posłuszeństwem, żeby siedzieć, aż mi powie kiedy mam zejść. Naprawdę, ile ja wtedy zrobiłam aktów zaparcia, to jeden tylko Bóg wie. Myślałam, że spłonę ze wstydu. Bóg nieraz Sam tak dopuszczał dla mojego wewnętrznego wyrobienia, ale nagrodził mi Pan wielka pociechą za to upokorzenie. W czasie benedykcji ujrzałam Go w wielkiej piękności, Jezus spojrzał się łaskawie na mnie i rzekł: córko Moja, nie lękaj się cierpień, Ja jestem z tobą.” (Dzienniczek św. Faustyny 151)

Wieża warowna – czystość – przeciw pożądliwości ciała (ciało)

„Słyszeliście, że powiedziano: Nie cudzołóż! A Ja wam powiadam: Każdy, kto pożądliwie patrzy na kobietę, już się w swoim sercu dopuścił z nią cudzołóstwa.” (Mt 5,27-28)

Pożądliwość ciała to wielki oręż szatana. Widać to w gąszczu obrazów jakie nas codziennie zalewają w mediach, widać w kulturze przyzwolenia na lekkie traktowanie seksualności, w niszczeniu rodziny i zabijaniu poczętych dzieci, pogardzie i wyśmiewaniu celibatu. Front walki o czystość jest szczególnie trudny. To nie tylko pornografia, sodomia czy zdrada małżeńska, które całkowicie pogrążają człowieka, ale to również nieczyste spojrzenia czy nieuporządkowane myśli. Ten tylko się ostanie w czystości, który w odpowiedzi na obraz lub myśl, w pierwszym odruchu odwraca się od źródła pokusy.

„Świat jest nieprzyjacielem mniej trudnym do zwyciężenia. Szatan jest bardzo trudny do rozpoznania, ciało zaś jest najbardziej uparte ze wszystkich: jego ataki trwają tak długo, jak długo żyje stary człowiek.” (Przestrogi - Św. Jan od Krzyża)

Z wszystkich pokus, pokusy cielesne są jedynymi z którymi człowiek nie jest na siłach sam stanąć do walki. Musi uciekać.

„Uciekaj, bo jesteś ze słomy. I nie ufaj temu, że jesteś przesiąknięta wodą dobrej i silnej woli, że jesteś roztropna i gotowa raczej umrzeć niż obrazić Boga. Jeśli będziesz się często stykać z ogniem, jego żar w końcu wysuszy tę wodę i w najmniej spodziewanym momencie spali wolę, tak że nie będzie ona zważać ani na więzy pokrewieństwa, ani przyjaźni, nie będzie się obawiać Boga, za nic będzie sobie mieć honor i życie, a nawet wszystkie kary piekielne. Dlatego uciekaj, uciekaj, jeśli nie chcesz, by ten ogień doścignął cię, ogarnął i zabił.” (Walka duchowa – Wawrzyniec Scupoli)

Atak obrazów i myśli nieczystych powstrzymać może nieustanne wezwanie do Boga: „Boże wejrzyj ku wspomożeniu memu, Panie pospiesz ku ratunkowi memu”.

Wieża warowna – ubóstwo – przeciw pożądliwości oczu (świat)

„Jezus zaś powiedział do swoich uczniów: "Zaprawdę, powiadam wam: Bogaty z trudnością wejdzie do królestwa niebieskiego, Jeszcze raz wam powiadam: Łatwiej jest wielbłądowi przejść przez ucho igielne niż bogatemu wejść do królestwa niebieskiego".” (Mt 19, 23-24)

Bogactwo, a konkretnie przywiązanie do bogactwa, powoduje gnuśnienie serca ludzkiego. Salomon, któremu Bóg początkowo błogosławił, poprzez nieumiarkowane przywiązanie do swej majętności, przez rozwiązłość seksualną i wreszcie przez oddanie czci bożkom, odwrócił się od Boga i upadł. Obecnie cywilizacja europejska jest w stadium gnuśnienia i upadku moralnego. Wysoki poziom komfortu życia, stawia człowieka jako samowystarczalnego w miejscu Boga. Majątek jest dobrem samym w sobie, lecz często odwraca serce od Boga. Można jednak być bogatym bez przywiązania się do bogactwa, a można być żebrakiem z sercem zwróconym tylko na dobra doczesne.

„Dlatego powiadam wam: Nie troszczcie się zbytnio o swoje życie, o to, co macie jeść i pić, ani o swoje ciało, czym się macie przyodziać. Czyż życie nie znaczy więcej niż pokarm, a ciało więcej niż odzienie? Przypatrzcie się ptakom w powietrzu: nie sieją ani żną i nie zbierają do spichrzów, a Ojciec wasz niebieski je żywi. Czyż wy nie jesteście ważniejsi niż one?” (Mt 6,25-26)

„Wszyscy bracia niech się starają naśladować pokorę i ubóstwo Pana naszego Jezusa Chrystusa i niech pamiętają, że niczego innego nie powinniśmy mieć na tym świecie, tylko – jak mówi Apostoł: Zadowoleni jesteśmy z tego, że mamy pożywienie i ubranie (por. 1 Tm 6, 8). I powinni się cieszyć, gdy przebywają wśród ludzi prostych i wzgardzonych, ubogich i słabych, chorych i trędowatych, i żebraków przy drogach.” (Napomnienia - św. Franciszek z Asyżu)

„Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie.” (Mt 5,3)

Ubóstwo to nie tylko sprawa majątku, to również prosta i silna wiara. Zaśmiecanie sobie głowy tysiącami teorii, filozofią, teologią czy innymi naukami w człowieku słabej wiary powodują zamęt.

„W owym czasie Jezus przemówił tymi słowami: "Wysławiam Cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je prostaczkom.” (Mt 11,25).

Mądrość tego świata jest głupotą w oczach Boga. Nie znaczy to jednak, że nauka jest zła, ale to, że pokładanie w niej ufności zamiast w Bogu jest błędem.

Twierdza twej duszy, to mieszkanie Boga. W niej przebywa Duch św. Jeśli w swej roztropności, uczynisz ją niezdobytą przez wroga, będziesz żył w Duchu św. Jeśli otworzysz ją na wszelkie zło i nieczystości, Bóg ukryje się i pozostaniesz sam.

„Weź udział w trudach i przeciwnościach jako dobry żołnierz Chrystusa Jezusa!” (2Tm 2,3)

O poszukiwaniu Boga

Na wakacyjnej wycieczce zwiedzający wchodzą do średniowiecznego kościoła. „Jaki piękny” - wzdychają zafascynowani i rozglądają się z podziwem dookoła. Architekt musiał być geniuszem – mówi jeden z nich. Jaki architekt? - odpowiada ateista. Architekt nie istnieje, to kwestia dobrej zaprawy i cegieł oraz sprawnych rąk murarza. A kto wymyślił całą tą budowlę? - oponuje wierzący? Do rozmowy wtrąca się agnostyk: Ja tam nie wiem. Obejrzałem całą świątynię od wewnątrz i na zewnątrz i nie widzę w niej śladów architekta, ale też nie widzę jasnych dowodów na nieistnienie architekta. Mówię wam że, nie istnieje! - upiera się ateista. Budynek przebadano od piwnic po wieże – same cegły, kamienie i blacha. Wierzący na to: A ja czuję, że to był geniusz, tak tu pięknie.

Jak rozumował św. Tomasz z Akwinu: „jeśli każda rzecz ma swą przyczynę, istnieje pierwsza przyczyna sprawcza – Bóg”, tak przeciwnicy tej teorii odpowiadają pytaniem: a jaka jest przyczyna istnienia Boga? I w ten sposób można by mnożyć kolejne przyczyny w nieskończoność. Jednak problem tego kontrargumentu wynika z niezrozumienia znaczenia słowa PIERWSZA PRZYCZYNA. Pierwsza to jest pierwsza. Dlaczego do nas ludzi nie przemawia argument o pierwszej przyczynie, która nie ma swojej przyczyny? Świat fizyczny nie zna czegoś tak abstrakcyjnego, bo wszystko ma swoją przyczynę.

Ograniczmy nasz świat do stołu bilardowego. Toczy się pierwsza bila i uderza w drugą, druga w trzecią itd. Dla nas pierwszą przyczyną jest pierwsza bila. Słusznie ktoś pyta: „a co jest przyczyną pierwszej bili? Nikt nie umie odpowiedzieć, znaczy się – nie ma pierwszej przyczyny. Jednak pierwsza przyczyna w rozumieniu św. Tomasza jest inna od wszystkich, nie tylko dlatego, że jest nazwana pierwszą. Pierwsza przyczyna nie jest częścią tego świata. Nie jest bilą na stole bilardowym. Niemożliwym więc jest ją znaleźć narzędziami z tego świata. Pierwszą przyczyną ruchu bili jest ruch ręki gracza. Używa do tego kija bilardowego, który może być analogią Wielkiego Wybuchu, przynajmniej na dzisiejszym etapie naszej wiedzy o świecie.

Ktoś powie: Skoro nie mamy narzędzi do stwierdzenia obecności innego świata a konkretnie Boga, to idea Boga nie jest potrzebna. Jednak trzymając się analogii stołu bilardowego, bile, jeśli miałyby świadomość, doszły by do wniosku, że żadna z nich, nie jest przyczyną ich własnego ruchu, który jest faktem. A z faktami się nie dyskutuje. Okazuje się na końcu, że istnieje narzędzie, ale nie fizyczne, tylko rozumowe – logika.

Logika jest jednak ograniczona, nie poznamy nią całej natury Boga, jedynie fakt, że stworzył On racjonalny świat a więc jest w Nim coś z racjonalności. Nie trafiają do mnie argumenty „logiczne” w stylu: „Jeśli Bóg jest wszechpotężny, to dlaczego nie może stworzyć kamienia, którego nie potrafiłby podnieść?” I tym sposobem, próbujemy znaną nam logikę przenieść w obszary niedostępne tej logice – w Naturę wyższą. Twierdzę, że stworzenie nigdy nie zrozumie istoty Stwórcy, bo jest od Niego niższe. Logika tu nie pomoże. Podobnie jak odkurzacz (jeśli miałby świadomość) nie zrozumie swojego projektanta, bo jeśliby zrozumiał, to ograniczyłby jego świat tylko do czynności odkurzania. Myślałby, że projektant odkurzaczy jest doskonałym sprzątaczem świata i na tym koniec. Ale nigdy by nie zrozumiał, że projektant to istota, która też śpi, je, ogląda tv itd. Narzędzie logiki świadomego odkurzacza nie pomogłoby w zrozumieniu istoty projektanta.

Gdzieś w zapadłych wiekach Średniowiecza toczy się bitwa między wojskami dwóch królestw. Wśród walczących rycerzy jest filozof, który odrzuca od siebie miecz, siada na ziemi i wszystko staje mu się obojętne. Widzi to król i wzywa go do podjęcia walki, bo w przeciwnym razie zginie za dezercję. Filozof odpowiada: Po co mam walczyć, czyż Bóg nie zna zakończenia bitwy? Jeśli jest wszechpotężny, to zna wynik, a my jesteśmy pionkami w grze i cokolwiek byśmy zrobili, wynik bitwy jest już przesądzony. Jak pogodzić świadomość wiedzy Boga o naszej przyszłości z naszą wolną wolą kreującą tą przyszłość? To jest właśnie jedna z tych logicznych pułapek istot żyjących w czasie próbujących przełożyć logikę czasu na świat bez czasu. Nie mniej możemy zbliżyć się do tej zawiłości poprzez pewną niedoskonałą analogię. Załóżmy, że opisywana bitwa jest częścią książki pisanej przez powieściopisarza, który jest analogią Boga. Autor napisał książkę i zna jej koniec. Bohaterowie żyją swoim życiem nie znając końca. Porównanie z książką zakłada faktycznie, że bohaterowie są pionkami i ich życie jest raz na zawsze określone. Załóżmy jednak, że bohaterowie ci mają jakąś świadomość i wolną wolę. Ich wybory wpływają na autora, który uwzględnia ich wolę i zmienia treść książki. Nadal jednak widzi całe ich życie i zakończenie książki. Każdy ich wybór weryfikuje rzeczywistość ich końca, w której jest jednak zwycięstwo bitwy i wojny. Bóg widzi koniec ludzkości i koniec pojedynczych ludzi. Uwzględnia wybór ludzi, którzy mają wpływ na swój koniec i ograniczony wpływ na koniec ludzkości. Ograniczony, bo wpływający na jakość a nie na sam fakt realizacji zamysłu Boga. Nasz wybór może nawrócić więcej dusz lub spowodować zatracenie tych dusz, ale nie zmieni generalnego finału zbawienia ludzkości jakie nam przygotował Bóg. A co jeśliby wszyscy rycerze rzucili miecz i przegrywając bitwę pokrzyżowali zmysł autora o szczęśliwym końcu książki? Czy możemy pokrzyżować zamysł Boga? Tak by było, gdyby Bóg nie miał wpływu na ludzi. A przecież działa przez proroków i Kościół. Jeśli prawdziwe jest zdanie: „A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata (Mt 28,20)” to znaczy, że Bóg nie dopuści do przegrania „wojny” bez względu na to ile ludzi rzuci miecz.

Bóg jest dobry

"Szymonie, Szymonie, oto szatan domagał się, żeby was przesiać jak pszenicę". (Łk 22,31) Często słyszy się zarzut pod adresem Boga o zło w świecie i zarzut braku ingerencji aby to zło ukrócić. Dlaczego istnieje zło? Choroby niewinnych dzieci, obozy koncentracyjne, cierpienia psychiczne i fizyczne niewinnych, śmierć chrześcijan i nie tylko? I wiele innego rodzaju zła? Gdzie jest Bóg, gdy zabijają niewinnych? Czy Bóg jest rzeczywiście dobry skoro świat, który stworzył trawi zło? Odpowiedź jest prosta: Bóg jest nieskończenie dobry, bo stworzył nas dobrych ale i wolnych. Bóg jest nieskończenie dobry, bo nie zostawił nas samych po wyborze zła, nawet szatana nie unicestwił jako swego stworzenia, chociaż jako duch, szatan w 100% wiedział co wybrał i nie ma już dla niego odwrotu. Istnienie piekła to nie forma kary wymyślona przez Boga, tylko stan duszy odrzucającej na zawsze Boga. Istnienie wiecznego piekła jest dowodem na rzeczywiście wolną wolę człowieka a nie grę w stwarzanie dusz, która zawsze się dobrze kończy. Dobroć Boga przejawia się w pełnej zgodzie na wolność człowieka a więc również na zło i odwrócenie się od swego Stwórcy. Wolą Bożą jest samo dobro, życie, zdrowie, radość, miłość, itd. Dopustem Bożym jest cierpienie, choroba, męczeństwo, ciemności duchowe itd. Czym jest dopust Boży? Jest trudną drogą zamiany zła w dobro z poszanowaniem woli stworzenia. Zło wynika z woli człowieka a dopust Boży próbuje to zło zamienić w dobro. Największym przykładem dopustu Bożego jest męczeńska śmierć Jezusa na krzyżu. Nie była ona wolą Bożą. Bóg Ojciec nie jest sadystą jak antyklerykałowie mówią. Bóg Ojciec jest doskonałą miłością, który razem ze swoim Synem Jezusem uczestniczy w odkupieniu człowieka. Wiemy troszkę o cierpieniu Jezusa (mniej niż więcej). Ale nie wiemy o cierpieniu Boga Ojca widzącego męczeńską śmierć swego Syna Jednorodzonego. Możemy sobie tylko wyobrazić potężne duchowe cierpienie na wzór ojca ziemskiego widzącego swoje dziecko cierpiące. Może się wydawać niesprawiedliwe cierpienie niewinnych. Ale co my możemy wiedzieć o sprawiedliwości Boga? Możemy sobie tylko wyobrazić, że jeśli by Bóg zaczął domagać się sprawiedliwości już tu na ziemi i zaczął ingerować w życie niewinnych i cierpiących ludzi  oraz czyniących zło, to wolność człowieka zostałaby unicestwiona przez poskromienie zła sprawców i dobra cierpiących czy niosących pomoc. Cały potencjał człowieka (zły i dobry) nie zostałby zrealizowany i człowiek byłby kukiełką w ręku Boga. Dobry nie otrzymałby swojej nagrody w niebie za swoje życie, a zły nie miałby okazji się nawrócić i przejść ognia czyśćca i na zawsze zostałby wewnętrznie zbuntowany (ale nie mogący tego buntu wyrazić) przeciw Bogu. Sprawiedliwość Boża zrealizuje się w pełni w przyszłym życiu. Kto wie co Bóg przygotował niewinnie cierpiącym? Nikt nie wie. Tylko ateista może oskarżać Boga o niesprawiedliwość, bo jego ocena działań Boga kończy się w tym życiu. I jeszcze jedno. Zło i dobro w życiu ludzkości nie są jakąś filozoficzną dywagacją, są to moce kształtujące ludzkość jako jedną rodzinę w której uczynki jednych wpływają na drugich jak w naczyniach połączonych. Dobro rozlewa się na wszystkich dobrych i złych. Zło dotyka nie tylko zło czyniących ale i niewinnych. Tak więc obie siły przekraczają granicę ludzkiej logiki sprawiedliwości. I co jest najpiękniejsze. Dla Boga nie jesteśmy pionkiem w grze między dobrem i złem ani kółkiem w maszynerii. Świadczy o tym fakt, że Bóg na skutek naszych modlitw nieraz zmienia swoje plany. Tak więc czyni nas współodpowiedzialnymi za swój plan zbawienia. Szatan domaga się aby nas przesiać. Chce odebrać swoją nagrodę - dusze upadłe, które jeszcze mogą mu się wymknąć. Nie domagajmy się natychmiastowej sprawiedliwości Bożej na grzesznikach, bo o to chodzi Złemu. Cierpliwość Boża jest ratunkiem dla dusz.

Twierdza Wewnętrzna - Mieszkanie Siódme

Wtedy ukazał mu się Anioł Pański w płomieniu ognia, ze środka krzewu. [Mojżesz] widział, jak krzew płonął ogniem, a nie spłonął od niego. Wtedy Mojżesz powiedział do siebie: "Podejdę, żeby się przyjrzeć temu niezwykłemu zjawisku. Dlaczego krzew się nie spala?" Gdy zaś Pan ujrzał, że [Mojżesz] podchodził, żeby się przyjrzeć, zawołał <Bóg do> niego ze środka krzewu: "Mojżeszu, Mojżeszu!" On zaś odpowiedział: "Oto jestem". Rzekł mu [Bóg]: "Nie zbliżaj się tu! Zdejm sandały z nóg, gdyż miejsce, na którym stoisz, jest ziemią świętą". (Wj 3,2-5)

Siódme mieszkanie jest ostatnim etapem w zjednoczeniu duszy z Bogiem. Następuje tu tzw. małżeństwo duchowe między duszą a Bogiem. Dusza, spokojnie i słodko, bez przerwy współżyje z Bogiem, z całą Trójcą Najświętszą. Życie trynitarne jest charakterystyczne dla siódmego mieszkania. Siłą miłosnego zjednoczenia z Bogiem dusza staje się płodną apostołką swojego Boskiego Oblubieńca i swojej Matki Kościoła. Następuje utwierdzenie duszy w łasce, przekazanie wzajemne dóbr, zjednoczenie przemieniające. W tym mieszkaniu realizuje się ostatecznie cel życia wewnętrznego: najgłębsze zjednoczenie z Bogiem, czyli duchowe zaślubiny, jakie sprawia najwyższy stopień modlitwy. "Śmierć bynajmniej nie jest jej straszną, przeciwnie, przedstawia się duszy jak słodkie zachwycenie". (T.wstęp)

Siódme mieszkanie jest ukoronowaniem i celem duszy, która dąży na spotkanie z Panem. W tym mieszkaniu przebywa Bóg i tylko On może uchylić drzwi duszy, aby mogła wejść i z Nim się zjednoczyć.

Gdy Pan ulituje się już nad tą duszą, która z tęsknoty do Niego taką mękę cierpiała i cierpi, a którą już sobie wybrał za oblubienicę, wtedy, nim dopełni duchowych z nią zaślubin, wprowadza ją do tego siódmego mieszkania, które jest Jego własnym mieszkaniem. Podobnie bowiem jak mieszka w niebie, tak snadź ma w duszy drugie mieszkanie, w którym Jego boska wielmożność przebywa, które zatem możemy nazwać jakby drugim niebem. (T.VII.1.3)

Bóg objawia się duszy i daje się poznać poprzez duchowe widzenie. Zrywają się ostatnie zasłony oddzielające człowieka i zakrywające tajemnicę Boga. Dusza poznaje majestat Boga w stopniu najdoskonalszym jaki jest możliwy w życiu ziemskim.

Wprowadzona do tego mieszkania siódmego, dostępuje wysokiego widzenia umysłowego. Cudownym, Bogu samemu wiadomym, sposobem ukazuje jej się Trójca Przenajświętsza, w płomiennej jasności, na podobieństwo olśniewającego obłoku, która naprzód ogarnia duchowy szczyt duszy i w tej jasności, niewypowiedzianym sposobem poznania, widzi dusza wszystkie razem trzy Osoby i każdą oddzielnie, i z przewyższającą pewnością prawdy poznaje, jako wszystkie te trzy Osoby są jedną istnością, jedno wszechmocnością i mądrością, jednymże Bogiem. I to, co tu poznajemy przez wiarę, to tam, rzec można, poznaje dusza przez widzenie, choć oczy ciała zarówno jak i duszy nic nie widzą, bo nie jest to widzenie przez wyobraźnię. (T.VII.1.6)

Dusza złączona z Bogiem nadal żyje w ciele. Ta łączność nie przeszkadza jej do pełnienia dzieł Bożych, ale tym bardziej ją ponagla do całkowitej służby. Są chwile, gdy Pan ściśle z nią się łączy i chwile gdy się odsuwa, ponieważ nieustanne obcowanie duszy z Bogiem jest ponad jej siły. Mimo to jest nieustannie obecny i od Niego tylko zależy, kiedy zbliża się ze swoimi nadprzyrodzonymi łaskami.

Myślicie może, że takiej dostąpiwszy łączności z Bogiem, dusza powinna w ciągłym być zachwyceniu, a cała pochłonięta tym wewnętrznym widzeniem, niczym się już zająć nie potrafi. - Mylicie się; z większą owszem niż przedtem swobodą i zapałem oddaje się ona wszystkiemu, co się odnosi do służby Bożej, i tylko w chwilach wolnych od zajęć rada przestaje sam na sam z słodkim towarzystwem swoim. (T.VII.1.8)

Rozumie się, że ustawiczne to widzenie Bożej obecności nie jest w dalszym ciągu tak zupełne, czyli raczej tak jasne, jak gdy pierwszy raz się objawi, albo gdy spodoba się Bogu w danej chwili wznowić duszy tę łaskę w pierwszej jasności jej i sile. Gdyby bowiem ta jasność trwała ciągle, niepodobna byłoby duszy widzieć nic innego, ani nawet obcować z ludźmi. (T.VII.1.9)

Nie jest w jej mocy, gdy zechce wznowić w sobie owo widzenie; na to potrzeba, by na rozkaz Pański otworzyły się okiennice umysłu i to zrządza Pan, gdy zechce, nie wedle upodobania duszy, jeno wedle upodobania swego; dość tej łaski i tego miłosierdzia Jego, że nigdy jej nie opuszcza i taką jej daje niewątpliwą pewność obecności swojej. (T.VII.1.9)

Święta Teresa porównuje zaślubiny duchowe z Bogiem do ślubu dwojga narzeczonych, których węzeł małżeński jest już nierozdzielny. Natomiast dopóki trwają zaręczyny duchowe lub inne widzenia, dusza nadal może odejść, jeśli tylko chce.

Trzeba wam wiedzieć, że między wszystkimi widzeniami poprzednich mieszkań, a widzeniami tego siódmego, różnica jest ogromna, a zrękowiny duchowe, które się zawierają w tamtych, tak się mają do duchowych zaślubin, spełniających się w tym ostatnim, jak się ma zobopólny do siebie stosunek dwojga narzeczonych do stosunku dwojga małżonków, którzy związani węzłem dozgonnym, już się, póki żyją, rozłączyć nie mogą. (T.VII.2.2)

Zrękowiny duchowe nie mają tej trwałości; zaręczeni mogą się rozejść i nieraz się rozchodzą. Tak jest i z duchowym duszy złączeniem z Bogiem. Każde złączenie, choć z natury swojej jest skojarzeniem dwu rzeczy czy istot w jedno, może przecież się rozłączyć i każde pójdzie znowu w swoją stronę. (T.VII.2.4)

Nie tak w tych zaślubinach duchowych, tu dusza ciągle zostaje z Bogiem swoim w owym wnętrzu najgłębszym i nigdy się z Nim nie rozłącza. (T.VII.2.4)

Stan zaślubin, który jest trwałym złączeniem z Panem nie czyni duszy automatycznie odpornej na grzech, ponieważ wciąż żyje w grzesznym ciele. Jest ona tego świadoma i przenika ją trwoga i bojaźń Boża przed obrazą swego Oblubieńca. Żyje w poczuciu wstydu, że tak słabo odpłaca się Panu za Jego łaski i miłość. Czuje się wielką grzesznicą.

Mówmy teraz o owych duchowych boskich zaślubinach, chociaż wielka ta łaska nie może się dokonać w tym życiu w sposób zupełnie doskonały. Póki bowiem żyjemy w ciele, zawsze jeszcze możemy oddalić się od Boga i tym samym wysokie to szczęście postradać. (T.VII.2.1)

Czy to ma znaczyć, że dusza, gdy dojdzie do tego stanu i tę łaskę otrzyma od Boga, już jest pewna zbawienia swego i zabezpieczenia od upadku? Bynajmniej; oświadczam, owszem, i ostrzegam, że gdziekolwiek, pisząc o tych rzeczach, mówię o bezpieczeństwie duszy, zawsze to ma się rozumieć z tym warunkiem, że jeśli boska łaskawość Pana nie przestanie trzymać jej w swym ręku i jeśli ona Jego w niczym nie obrazi. (T.VII.2.9)

...nie ma siebie za bezpieczną, ale raczej z większą niż przedtem bojaźnią Bożą postępuje, strzeże się wszelkiej najmniejszej obrazy Bożej i najgorętszą, jak się w dalszym ciągu powie, pała żądzą służenia Bogu. Ciągły przy tym czuje żal i wstyd, że tak mało dla Niego uczynić jest zdolna, kiedy tak wiele Mu jest winna. Jest to dla niej niemały krzyż i prawdziwa, bardzo ciężka pokuta. Co do umartwień bowiem i surowości, im ostrzejszą czyni pokutę, tym większej doznaje z niej rozkoszy. Prawdziwa dla niej pokuta jest wtedy, gdy Bóg jej odbiera zdrowie i siły do czynienia pokuty. (T.VII.2.9)

Im hojniej Pan ją obdarował, tym więcej ona się lęka obrazy Jego i nie dowierza sobie. Poznawszy jaśniej w tych użyczonych jej wielmożnościach nędzę swoją, tak mocno czuje gniotące ją brzemię grzechów swoich, że nieraz, jak celnik w Ewangelii, nie śmie wznieść oczu w niebo. (T.VII.3.14)

Nie brak, upewniam was, siostry, nie brak i takiej duszy krzyżów; ale krzyże te nie sprawiają jej udręczenia i nie odbierają jej pokoju. Są to jakoby fale na chwilę wezbrane, jakby burza letnia, która prędko przechodzi i znowu po niej pogoda. (T.VII.3.15)

Mieszkanie siódme nie jest drugim niebem dla duszy. I mimo że zaznaje tam pokoju serca, to w pozostałych komnatach twierdzy, toczą się walki ze światem, ciałem i szatanem. Nie są one jednak w stanie zburzyć łaski pokoju w samej duszy. Pokój ten płynie z obecności Pana, dlatego przeciwnik nie jest w stanie nawet zbliżyć się do siódmej komnaty.

Wracając wszakże do tego, co mówiłam wyżej o pokoju, jakiego dusza w tym mieszkaniu używa, nie sądźmy, by i władze, i zmysły, i namiętności zostawały zawsze w takimże pokoju; dusza sama tylko nigdy go nie traci. I w tym mieszkaniu nie brak takich chwil, kiedy srożą się walki, dolegają utrapienia i trudy; bywa to nawet stan zwyczajny. Ale utrapienia te dusza tutaj nie tak odczuwa, by mogły zamącić jej pokój. (T.VII.2.10)

Król, na przykład, choć może w rządach swoich ciężkie ma zawikłania i kłopoty, choć może wojny srożą się w jego królestwie, sam przecież spokojnie mieszka w swoim pałacu. Tak i tu, choć w innych mieszkaniach zdarzają się różne rozruchy, pełzają gady jadowite, słychać krzyki i zgiełk, wszystko to nie dosięga duszy w tym siódmym mieszkaniu będącej, ani jej nie zdoła stamtąd wyprowadzić. (T.VII.2.11)

Życie duszy zaślubionej Bogu różni się diametralnie od życia dusz, które nie doszły jeszcze do takiego stanu. Życie to w siódmym mieszkaniu różni się nawet bardziej od życia w pozostałych mieszkaniach niż nawet życie duszy poza twierdzą z duszą postępującą w twierdzy. Dlatego, że człowiek spoza twierdzy pragnie spełniać swoje plany ziemskie tak jak i człowiek żyjący w twierdzy – swoje plany doskonałości. I chociaż plany są różne, to jednak jest to plan człowieka. W siódmym mieszkaniu człowiek już nie żyje sobą, ale Bogiem. Skutki powodują upodobnienie się życia człowieka do życia Jezusa:

-Najprzód, zapomnienie o sobie tak zupełne, jakby ta dusza już nie istniała. Bo, jak już mówiłam, cała jej istność takiego kształtu i kierunku nabrała, że już nie zna siebie, ani już nie myśli dla siebie, ani o niebie, ani o życiu, ani o czci własnej, jeno wszystka jest oddana i poświęcona szerzeniu czci Bożej. (T.VII.3.2)

O sprawach bowiem i pracach zewnętrznych dość powiedzieć to jedno, że nie tylko się od nich nie uchyla, ale owszem, najwięcej cierpi, że to, co uczynić zdoła, w jej oczach jest niczym. Ale cokolwiek może i w czym tylko widzi służbę należną Panu, to z pewnością uczyni i żadna rzecz na świecie od tego jej nie powstrzyma. (T.VII.3.3)

-Drugi skutek, jest to wielkie pragnienie cierpienia, ale nie takie już, jak przedtem, by jej pokój wewnętrzny odbierało. Tak głęboko bowiem tkwi w tej duszy górująca nad wszystkim żądza, by spełniła się w niej wola Boża, iż cokolwiek Boski Majestat zrządzi, to poczytuje za najlepsze. Każe jej Pan cierpieć - i owszem; nie każe - dobrze i tak, nie będzie się już tym udręczała, jak to czyniła dawniej. (T.VII.3.4)

Dusza taka czuje wielką radość wewnętrzną, gdy ją spotka prześladowanie, spokój, z jakim je znosi, o wiele jest głębszy niż w poprzednich mieszkaniach. Żadnego nie ma uczucia nienawiści czy urazy ku tym, którzy jej szkodzą albo szkodzić chcą, przeciwnie, szczególną ogarnia ich miłością,... (T.VII.3.5)

-Widziałyście, jak wielkie utrapienia i cierpienia znosiła ta dusza, aby wreszcie mogła już umrzeć i cieszyć się Panem swoim. A teraz, kiedy osiągnęła to, czego pożądała, tak gorąco pragnie służyć Panu, przyczynić Mu chwały i duszom być pożyteczna, że już nie tylko nie chce umrzeć, ale raczej chciałaby najdłuższe lata żyć w najsroższych cierpieniach, byleby przez nie mogła oddać chwałę Panu, choćby w rzeczy najmniejszej. (T.VII.3.6)

Śmierć bynajmniej nie jest jej straszną, przeciwnie, przedstawia jej się, jak słodkie zachwycenie. A wszystko to nie pochodzi z niej samej, ale od Boskiego Oblubieńca,... (T.VII.3.7)

Dusza czuje się bezpieczna. Nie trapią jej niepokoje i oschłości. Nie przeżywa już udręk, gdyż nie są one już potrzebne do oczyszczenia miłości, która tutaj jest doskonała.

Tym się różni mieszkanie to od poprzednich, że nigdy tu nie ma oschłości, ani wewnętrznych niepokojów, jakim w tamtych dusza chwilami podlegała. Tu cieszy się pokojem prawie nieustannym. Nie tylko nie ma tu już żadnej obawy, by diabeł mógł udawać tę łaskę tak wzniosłą, ale, przeciwnie, bezpieczne ma i niezachwiane przeświadczenie, że jest to łaska od Boga; bo - jak mówiłam - zmysły i władze przyrodzone żadnego w tym nie mają udziału. (T.VII.3.10)

Obcowanie z Bogiem wykracza daleko poza naturę rozumu. Rozum nie jest w stanie ogarnąć tej rzeczywistości. Nigdy dusza nie dotarłaby do Boga opierając się na rozumowaniu i logice. Rozum i logika są początkiem mądrości lecz nie jej szczytem.

Rozum tu nie ma czego działać ani szukać; Pan, który go stworzył, każe mu tu spoczywać i tylko jakby przez małą szczelinę pozwala mu przypatrywać się temu, co się dzieje. Chwilami może traci on z oka ten widok i szczelina jakby się zasuwa, ale są to chwile tylko, bo władze, o ile rzecz rozumiem, nie gubią się tutaj, tylko nie działają, są jakby pogrążone w zdumieniu. (T.VII.3.11)

Dusza w tej siódmej komnacie jest małżonką Pana. Jej miłość jest w pełni świadoma i doskonała na miarę stworzenia i dlatego nie potrzebuje już tych porywów, zachwyceń i ekstaz. Jest w pełni świadoma obecności Pana i to jest jej najwyższym skarbem.

Zadziwia mię tu, że dusza, gdy dojdzie do tego stanu, nie doświadcza już gwałtownych zachwyceń. Zdarzają się one jeszcze niekiedy, ale bez tych porywów i wzlotów ducha, którym dawniej podlegała; a i te bardzo rzadkie przypadki prawie nigdy nie zdarzają się przy świadkach, jak to przedtem zwykle bywało. (T.VII.3.12)

Może być, że Pan ją umocnił, rozszerzył i uczynił zdolną do znoszenia nawału takich wielkich łask; albo też może chciał wówczas, by jawne się stało przed ludźmi to, co w ukryciu działał w tej duszy, mając w tym objawieniu cel boskiej tylko mądrości Jego wiadomy, bo sądy Jego nieskończenie są wyższe nad wszelkie na tej ziemi myśli i domysły nasze. (T.VII.3.12)

Dusza, która doszła do komnaty Pana jest zaprawiona w bojach, jest oczyszczona i poddana próbom, które przeszła zwycięsko. Tutaj nie potrzeba jej już dalej ćwiczyć. Zdarza się jednak, że Pan w pełnym zaufaniu do swojego stworzenia ukrywa się, aby przypomnieć mu jego nędze. Wtedy następuje atak przeciwników. Łaska zwycięstwa nie opuszcza jednak duszy.

Nie sądźcie, siostry, by dusza, złączona z Bogiem przez łaskę małżeństwa duchowego, zawsze w tym samym stopniu doznawała tych wielkich skutków, jakie ta wzniosła łaska przynosi. Opisując je powyżej, przedstawiłam wam zwyczajny stan tej duszy. Lecz niekiedy bywa i tak, że Pan ją pozostawia własnemu jej przyrodzeniu, a wtedy wszystkie gadziny jadowite, ile ich jest w podwalach i w niższych mieszkaniach twierdzy, sprzysięgają się z sobą, aby się pomścić na niej za wszystek czas, w którym dosięgnąć jej nie mogły.

Wprawdzie niedługo to trwa, najczęściej dzień tylko albo mało co dłużej. I właśnie wśród takiej srogiej zawieruchy, zrywającej się zwykle z okazji jakiego niespodzianego zdarzenia, pokazuje się, jaki to zysk dla duszy, że w takim dobrym żyje z Bogiem swoim towarzystwie. Daje jej Pan w takich chwilach wielką stanowczość, aby w niczym nie odstąpiła do służby Jego i nie zachwiała się w dobrych postanowieniach swoich, które większej jeszcze w tej próbie siły nabierają, ani najmniejszym nawet pierwszym poruszeniem z drogi swojej nie zboczyła. Stan ten, jak mówiłam, rzadko się zdarza, ale niekiedy Pan go dopuszcza, najpierw dlatego, bo chce, by dusza nie zapomniała, czym jest sama z siebie. A po wtóre, by zawsze była pokorna i coraz lepiej poznawała, jak wiele jest winna boskiej dobroci Jego i dziękowała Mu za to i coraz większym sercem Go chwaliła. (T.VII.4.1-2)

Doskonałość duszy nie jest doskonałością Bożą, dlatego nie jest wolna od grzechów dopóki żyje w ciele.

Nie przypuszczajcie tej myśli do głowy, by przy wielkiej wysokości jej pragnień, przy takim niezłomnym jej postanowieniu, by nie popełnić za nic w świecie żadnej choćby tylko niedoskonałości, dusza ta jednak nie popełniała ich wiele, a czasem nawet i grzechów. Grzechów nie rozmyślnych, bo takiej duszy Pan dodaje skutecznej pomocy, aby się ustrzegła wszelkiej z rozmysłem obrazy Jego, ale grzechów powszednich. Od śmiertelnych bowiem, świadomych przynajmniej, jest wolną, choć nie jest od nich bezpieczną. (T.VII.4.3)

Jednym z największych cierpień w siódmym mieszkaniu jest nie własna słabość, bo siebie dusza już oddała Panu, ale świadomość upadku innych dusz, które idą na zatracenie. Wiele by oddała dusza, aby inne z tego wyciągnąć. Jest gotowa przyjąć wszelkie udręki, a oddać wszystkie łaski i pociechy, aby zapobiec temu złu.

...cierpi mękę, gdy widzi dusze idące na zatracenie. A choć wielką ma nadzieję, że do nich nie będzie zaliczona, wszakże, gdy wspomni na tyle smutnych przykładów, zapisanych w Piśmie świętym, na nieszczęsny upadek niejednego, który, zdawało się, wielką miał łaskę u Pana, na takiego na przykład Salomona, który tak bliskie miał obcowanie z Boskim Majestatem Jego, nie może, jak mówiłam, nie bać się o siebie. Która by więc z was najwięcej czuła się w sobie bezpieczna, ta niechaj najwięcej się lęka, bo mówi Dawid, że "szczęśliwy mąż, który się boi Pana". (T.VII.4.3)

Łaski służą nie dla pociechy, ale dla wzmocnienia słabości.

Niech sobie żadna nie wyobraża, by łaski miały służyć jedynie dla pociechy dusz, które je otrzymują. (T.VII.4.4)

...te wzniosłe łaski mają na celu wzmocnienie naszej słabości, abyśmy zdolne były, za przykładem Pana, wielkie znosić cierpienia. Widzimy bowiem, że którzy bliżej złączeni z Chrystusem Panem naszym, ci też więcej cierpieli. (T.VII.4.4-5)

Dusza oddana Panu już za nic ma siebie i swój wizerunek. Gardzi sobą i o nic już się nie martwi.

O siostry moje, pomyślcie, jaka musi być wzniosłość uczuć tej duszy, w której Pan w tak niewypowiedziany sposób zamieszka! Jaka obojętność na wszelkie wczasy i spokój własny! Jaka wzgarda czci i honorów świeckich! Jaka wzgarda samej siebie, daleka od wszelkiej najlżejszej chęci pragnienia szacunku i uznania u ludzi! (T.VII.4.6)

Ostatecznym przeznaczeniem duszy jest pełnienie woli Bożej w uczynkach. Tylko uczynki mają moc sprawczą, ponieważ z nich człowiek będzie rozliczany. Modlitwy i słowa są jedynie deklaracją chęci oddania się Panu.

To jest, córki, kres modlitwy; do tego ma służyć i to małżeństwo duchowe, aby z niego rodziły się czyny, i jeszcze raz czyny. (T.VII.4.6)

Chciałam więc tylko powiedzieć, że z samych uczuć, aktów i postanowień czynionych na modlitwie, mały jest pożytek w porównaniu z tym wielkim, jaki dusza odnosi, gdy z aktami i słowami zgadzają się uczynki. Choć nie każda zdoła wykonać od razu wszystko, co sobie postanawia, niech stopniowo zdąża do celu, wciąż na nowo pobudzając ku temu wolę swoją. (T.VII.4.7)

Patrzcie na Ukrzyżowanego, a wszystek trud tej walki wyda się wam lekki. Gdy Boski Majestat Jego takimi zdumiewającymi czynami i mękami miłość nam swoją okazał, wy chciałybyście, by poprzestał na tym, że Mu się odwdzięczycie słowami? Czy wiecie, co to znaczy być prawdziwie duchowym? Znaczy to uczynić siebie niewolnikiem Boga, oddać Bogu tak wszystką wolność swoją, iżby On, naznaczywszy tego swego niewolnika piętnem, to jest swoim krzyżem, mógł sprzedać go i wydać za niewolnika całemu światu, tak jak sam był sprzedany i wydany dla zbawienia świata, iżby niewolnik nie widział w tym żadnej dla siebie krzywdy, ale raczej za niemałą łaskę to sobie poczytywał. (T.VII.4.8)

Uniżenie i pokora o których pisze święta stanowią mocny fundament życia w Bogu. Tym bardziej potrzebny im wyższą budowlę dusza buduje tj. większe dzieła pełni. Czym większe dzieło, tym większa pokora jest potrzebna czyli fundament, który utrzyma tą budowlę. Często zły duch wzbudza pragnienie wielkich dzieł, które bez pokory runą.

Jeśli więc chcecie, siostry, aby dobry był i mocny wasz fundament, starajcie się każda być najmniejszą, niewolnicą wszystkich, pilnie upatrując, jak i czym mogłybyście jedne drugim zrobić przyjemność czy oddać jaką usługę. (T.VII.4.8)

Powiedziałam wam już, że dusze te, o których tu mówię, choć wielkie mają odpocznienie, mają je tylko w swym wnętrzu, i na to je mają, aby tym mniej go miały i tym mniej pragnęły zewnętrznie. (T.VII.4.10)

Zdarza się niekiedy, że duch zły wzbudza w nas wielkie i wspaniałe pragnienia, abyśmy, nimi się uwodząc, zaniechały tego, co byśmy mogły uczynić dla chwały Bożej, pocieszając się tym, żeśmy pragnęły rzeczy wielkich, choć niemożliwych. Otóż choć modlitwą możemy rzeczywiście ogarnąć świat cały, nie sięgajmy jednak tak daleko, ale patrzmy, co możemy dobrego uczynić tym, wśród których żyjemy. (T.VII.4.14)

Ostatecznie więc, siostry moje, na tym kończę, byśmy nie budowały wysokich wież bez fundamentów. Pan nie patrzy na wielkość czynów, tylko na miłość, z jaką je czynimy. Czyńmy wiernie, co możemy, a boska łaskawość Jego sprawi to, byśmy co dzień mogły więcej. Nie ustawajmy w pracy, nie traćmy serca, choć trud się przedłuża. Dopóki trwa to trochę życia - a którego może dla niejednej będzie mniej jeszcze niż się spodziewa - wewnętrznie i zewnętrznie zanośmy Panu taką ofiarę, na jaką nas stać. Pan zaś ją złączy z tą wielką ofiarą, jaką za nas Ojcu swemu zaniósł na krzyżu, aby przez nią ofiara nasza miała przed Nim pełną wartość i zasługę, nie wedle małości uczynku, ale wedle miary dobrej woli i miłości, z jaką Mu się bez podziału oddałyśmy. (T.VII.4.15)

Droga w twierdzy może wydawać się, że jest przeznaczona tylko dla wybranych, dla wielkich świętych. Nie lękajmy się prosić Pana o świętość. Droga ta jest otwarta dla każdego. Dojście do siódmego mieszkania jest czystą łaską Zbawiciela. Prośmy o nią.

ŻYJĘ NIE ŻYJĄC W SOBIE

(Vivo sin vivir en mi)

Śpiew duszy dręczonej tęsknotą za widzeniem Boga.

Św. Jan od Krzyża (Jan de Yepes)

Żyję, nie żyjąc w sobie,

Nadziei skrzydła rozwieram,

Umieram, bo nie umieram!

1. Ja już nie żyję w sobie,

Bez Boga żyć nie mogę!

Bez Niego i bez siebie

Jakąż odnajdę drogę?

Miast życia - tysiąc śmierci! -

W głębie życia się wdzieram,

Umieram, bo nie umieram!

2. To życie, którym żyję,

To zaprzeczenie życia,

To ciągłe umieranie!

Aż pójdę do zdobycia

Ciebie, mój Boże! - Słyszysz?

Ja się życia wypieram,

Umieram, bo nie umieram!

3. Pozbawiony tu Ciebie,

Jakież życie mieć mogę?

Jeno śmierć ustawiczna!

Czuję o siebie trwogę,

Serce w bólu się krwawi,

Więc ku Tobie spozieram!

Umieram, bo nie umieram!

4. Ryba z wody wyjęta,

Co się wśród suszy pławi,

Przynajmniej ma tę pewność,

Że ją śmierć w końcu strawi.

Lecz męce mej cóż zrówna?

Ja bóle wszystkie zbieram!

Umieram, bo nie umieram!

5. Gdy skupiam moje myśli

W Tajemnicy Ołtarza,

Wiedząc, żeś tam jest skryty,

Ma miłość się rozżarza

I jeszcze więcej cierpię!

W sercu tęsknotą wzbieram!

Umieram, bo nie umieram!

6. A gdy się cieszę w duszy,

Że ujrzę Cię tam w niebie,

Boleść moja się zwiększa,

Że mogę stracić Ciebie!

I żyjąc w tej udręce

Nadziei skrzydła rozwieram,

Umieram, bo nie umieram!

7. Wyrwij mnie już z tej śmierci,

Boże mój, i daj życie!

Nie chciej mnie dłużej trzymać

Na tym wygnańczym świecie!

Patrz, jak Ciebie pożądam,

W bólu rany otwieram,

Umieram, bo nie umieram!

8. Lecz będę już tu płakał

I znosił ból istności,

Bo trwa moje wygnanie

Za grzechów moich złości.

Lecz kiedyż ten czas przyjdzie,

Na który duszę otwieram,

Kiedy szczęśliwy zawołam:

Żyję, bo nie umieram!?

Twierdza Wewnętrzna - Mieszkanie Szóste

„A oto Pan przechodził. Gwałtowna wichura rozwalająca góry i druzgocąca skały [szła] przed Panem; ale Pan nie był w wichurze. A po wichurze - trzęsienie ziemi: Pan nie był w trzęsieniu ziemi. Po trzęsieniu ziemi powstał ogień: Pan nie był w ogniu. A po tym ogniu - szmer łagodnego powiewu.” (1Krl 19,11-12)

Szóste mieszkanie: Bóg przemienia wewnętrznie duszę, która przyjmuje działanie Boże. Następują gwałtowne ekstazy, radykalne oczyszczenia duszy, które wywierają ogromny wpływ na postęp w doskonałości. Bóg objawia się duszy przez widzenia i mówi do niej słowami skutecznymi. Jest to stan modlitwy ekstatycznej i zaręczyn duchowych. Modlić się, znaczy dla duszy tyle co żyć. Dusza stale trwa w intensywnej modlitwie wewnętrznej. Dusza raniona miłością Boga tęskni za niebem. (T.wstęp)

Bóg przygotowuje duszę do zaręczyn duchowych, które nastąpią przed wejściem do ostatniego mieszkania. Dusza coraz ściślej łączy się z Panem a jednocześnie przechodzi gwałtowne oczyszczenia, które są niezwykłym cierpieniem. Początkowo cierpienia przychodzą od innych osób i niszczą próżną chwałę:

Zacznę od najmniejszych, a do nich najpierw zaliczam szemrania i sądy ludzi, wpośród których ta dusza żyje, albo i takich, z którymi żadnej nie ma styczności i którzy, zdawałoby się, mogliby zgoła nie wiedzieć o jej istnieniu. Mówią więc: "jak to udaje świętą"; "jakie dziwactwa wyprawia dla oszukania świata, dla wyniesienia siebie nad drugich, przecież wielu chrześcijan jest lepszych od niej bez tych nadzwyczajności".

Ci, nawet których poczytywała za przyjaciół, odwracają się od niej i najostrzej ją sądzą, i od nich właśnie najwięcej ma do cierpienia, mówią bowiem oni: "wyraźnie ta dusza idzie na zgubę i oszukuje sama siebie"; "widocznie diabeł ją opanował"; "będzie z nią tak samo jak z tą lub ową, która tą drogą poszła na zatracenie"; "postępowaniem swoim pobożność i cnotę podaje w poniewierkę i zwodzi spowiedników swoich" (T.VI.1.4)

Człowiek najpierw przejmuje się tym co inni o nim mówią, różnymi oszczerstwami, następnie znów cierpi, gdy go zbytnio chwalą. Święta Teresa podpowiada czterema racjami jak przyjąć te rzeczy:

Pierwsza ta, że w miarę, jak nabywa więcej doświadczenia, przekonywa się jasno, że ludzie z równą łatwością mówią dobrze o drugich, jaki i źle, że zatem, jak na nagany tak i na pochwały ich nie ma co zważać. Po wtóre, w oświeceniu wewnętrznym, którego Pan jej stopniowo coraz pełniej użycza, poznaje coraz wyraźniej, że wszelka cnota jej nie z niej samej pochodzi, jeno z daru łaskawości boskiej, więc tak się na nią zapatruje, jak gdyby ją widziała w kim innym, a nie w samej sobie, i nie myśląc o sobie, obraca ją wyłącznie na chwałę Boga. Po trzecie, jeśli z łask, jakich Pan jej użycza, inne dusze odniosły jaki pożytek, tłumaczy to sobie tak, że Bóg w łaskawości swojej dopuścił to dobro ich, używając jej za środek do ich postępu. Po czwarte na koniec, że ma ona już jedynie na celu cześć i chwałę Bożą, a nic nie dba o swoją i tym samym wolna jest od pokusy, która ją trapiła z początku, to jest od obawy, by pochwały jej oddawane nie stały się dla niej, jak stały się dla niejednej, przyczyną upadku; nie troszczy się więc o to, czy ludzie ją szanują, czy też nią gardzą, byleby, w zamian za poniżenie swoje, choć jednej duszy stała się pobudką do chwalenia Boga, a z nią samą niech się dzieje co chce. (T.VI.1.4)

Kolejne cierpienia dotykają ciało:

Różne choroby, nawet najcięższe, zwykł także Pan dopuszczać na duszę do tego stanu podniesioną. Jest to cierpienie o wiele większe od poprzedniego. Towarzyszą mu bóle bardzo dotkliwe, które, gdy dojdą do najwyższego stopnia ostrości, nie sądzę, by mógł być większy ból zewnętrzny na ziemi, choćby wziąć w porównanie wszelkie inne, choćby najgwałtowniejsze. Bóle te, trapiąc zewnątrz i wewnątrz całego człowieka, tak gnębią duszę, że nie wie sama, co z sobą począć; chętnie zgodziłaby się ponieść raczej choćby najsroższe, prędko kładące koniec życiu, męczeństwo, niż takie bóle cierpieć. (T.VI.1.6)

Zewnętrzne cierpienia są jednak niczym w porównaniu z wewnętrznymi:

Wspomnę tu najpierw o męce, jaką cierpi taka dusza, gdy natrafi na spowiednika małodusznego, który nie mając doświadczenia dróg życia wewnętrznego i spostrzegłszy tu rzeczy niezwyczajne, wszystkiego się lęka, o wszystkim wątpi, we wszystkim widzi niebezpieczeństwo. (T.VI.1.8)

Wszystko to jednak byłoby jeszcze niczym, gdyby nie ta myśl dręcząca, która ją wciąż prześladuje, że nie umie zdać spowiednikom dokładnej sprawy z wewnętrznego stanu swego, że tylko ich oszukuje, i jakkolwiek najpilniej roztrząsa sumienie swoje, tak iż żadnego nie pominie, mimowolnego nawet poruszenia, żeby go nie wyznała, wszystko to przecież nie zdoła jej uspokoić. Rozum jej w takie popadł zaćmienie, że nie jest zdolny rozróżnić i poznać prawdy, tylko wierzy ślepo, cokolwiek mu nasunie wyobraźnia, a diabeł, snadź z dopuszczenia Pana, chcącego tym sposobem wystawić duszę na próbę, zarzuca ją tysiącem niedorzecznych myśli i wmawia w nią, że już jest odrzucona od Boga. Uciski te wewnętrzne taką jej zadają mękę dojmującą i nieznośną, że nie wiem, z czym bym ją porównać mogła, chyba tylko z mękami, które potępieni cierpią w piekle; bo jak na męki piekielne, tak i na tę zawieruchę wewnętrzną żadnej znikąd nie ma pociechy. (T.VI.1.9)

Te cierpienia przygotowują duszę do łaski obcowania z Bogiem. Tak jak człowiek nie może spojrzeć wprost na Słońce, ponieważ mógłby oślepnąć, tak dusza nie może stanąć przed Bogiem bez przygotowania. Jeśli Bóg zechce ją dotknąć, zsyła na nią łaskę swojej obecności w różny sposób.

Nieraz w chwili, gdy dusza najmniej się tego spodziewa, gdy zgoła nie myśli o Bogu, Pan nagle swoją boską mocą ją budzi, jakby jasny meteor na chwilę się ukazujący, jakby uderzenie gromu, tylko bez huku żadnego ni łoskotu; dość, że dusza wie i czuje, że usłyszała wezwanie swego Boga i tak wyraźnie to czuje, że nieraz, w początkach zwłaszcza, przerażona tym niespodzianym wezwaniem, drży cała i żali się nawet, choć bólu żadnego nie doznaje. Wyraźne ma uczucie rany jej zadanej, rany nad wyraz słodkiej; kto ją zranił i jak, tego nie wie, ale to jasno widzi, że jest to rzecz niewypowiedzianie kosztowna i droga, i chciałaby nigdy nie być wyleczona z tej rany. (T.VI.2.2)

Są i inne jeszcze sposoby, których Pan używa na rozbudzenie duszy. Zdarza się, że w chwili, gdy dusza modli się ustnie tylko i prawie nie myśli o rzeczach wewnętrznych, znienacka ogarnia ją i przenika jakby płomień rozkoszny i zarazem całe je wnętrze napełnia się jakby wonią jakąś niewypowiedzianie słodką, a tak silną, że udziela się wszystkim zmysłom i na wskroś ją przejmuje. (T.VI.2.8)

Te dotknięcia są czystą łaską i darem Boga. Nie ma tu cierpienia i wątpliwości dotyczących źródła tych łask. Są one tak przejmujące i taki spokój dają duszy, że nie ma tu mowy o przewidzeniu, mamieniu szatańskim lub własnej wyobraźni.

Są i inne działania Boga w których udziela się duszy:

Są to pewne mowy i słowa, które w rozmaity sposób dają się słyszeć duszy. Czasem słowa te dochodzą do niej jakby z zewnątrz, czasem znowu z samego jej wnętrza; czasem brzmią one w samej tylko najwyższej części, czasem znowu tak się dobitnie na sposób mowy wyraźnie rozlegają, iż słyszy je uszami. Nieraz i często nawet może to być urojenie, zwłaszcza u osób chorobliwej wyobraźni albo wyraźnie podlegających melancholii. (T.VI.3.1)

Tutaj święta zaleca wielką ostrożność, gdyż słowa te mogą pochodzić nie tylko od Boga, ale również od Złego jak i z wyobraźni:

Dlatego też każda, nie tylko chora, ale i zdrowa, słusznie się takich nadzwyczajności obawiać powinna, dopóki nie nabędzie jasnego poznania działań ducha Bożego. W początkach więc, twierdzę to bez wahania, zawsze będzie najlepiej sprzeciwiać się tym niezwykłym objawom i tłumić je w sobie ile możności. Jeśli one pochodzą od Boga, takie odrzucanie ich przez pokorne uznanie swej niegodności będzie tym dzielniejszą dla duszy pomocą do postępu w dobrym. (T.VI.3.3)

Ponadto święta przestrzega przed pychą i fałszywymi słowami:

To jedno tylko dobrze sobie zapiszcie w sercu i w pamięci: choćby te słowa rzeczywiście i niezawodnie były od Boga, nie dowodzi to bynajmniej, byście wy były dobre i lepsze od drugich;... Każde słowo, niezupełnie zgodne z Pismem św. odrzućcie od siebie, jako pochodzące od szatana, ... (T.VI.3.4)

Są pewne znaki, które pomagają rozeznać pochodzenie słowa:

Pierwszym i nad inne pewniejszym jest wszechwładna potęga i siła, jaką słowo Boże w sobie zawiera, staje się więc nie tylko słowem, ale i czynem. Objaśnię to bliżej. Weźmy na przykład duszę udręczoną do najwyższego stopnia strapieniem wewnętrznym, o którym wyżej mówiłam, i zaciemnieniem rozumu i oschłością ducha. Otóż, od jednego takiego słowa, od jednego: nie smuć się, które w sobie usłyszy, natychmiast odzyskuje spokój, pocieszenie i jasne oświecenie wewnętrzne. (T.VI.3.5)

Drugim znakiem jest wielki spokój, jaki słowo, od Boga pochodzące pozostawia w duszy, pobożne skupienie i radosna gotowość od oddawania chwały Panu. (T.VI.3.6)

Trzeci znak jest ten, że słowa, pochodzące od Boga, nie tak prędko uchodzą z pamięci, jak to bywa ze słowami, które tu na ziemi słyszymy od ludzi. (T.VI.3.7)

Ponad te znaki najwyższy priorytet ma opinia spowiednika:

Wszak On sam nakazał, byśmy spowiednika uważały za zastępcę Jego, który nas upewnia, czy to, co słyszałyśmy, było istotnie słowem Jego. ... A Pan i spowiednika natchnąć potrafi, gdy zechce, i sprawić to, że uwierzy i uzna w tych słowach działanie ducha Jego. (T.VI.3.11)

Innym sposobem, dużo bezpieczniejszym i pewnym, którym Bóg mówi do duszy są widzenia umysłowe. Sprawiają one przedziwne skutki.

Gdy Bóg mówi, słowa Jego tak są wyraźne i jasne, że każda zgłoska niezatarcie utkwi w pamięci i chociażby sens był ten sam, sposób wyrażenia rzeczy jest zupełnie inny. W urojeniach wyobraźni, przeciwnie, mowa nie jest tak jasna ani słowa tak dobitne; brzmią one raczej jakby niewyraźne dźwięki, słyszane w stanie na wpół sennym. (T.VI.3.12)

Po wtóre, dają zrozumieć te słowa takie rzeczy, których dusza zupełnie nie miała na myśli. (T.VI.3.13)

Po trzecie, gdy Bóg mówi, dusza nic sama nie tworzy, tylko słucha; przeciwnie, przysłuchując się słowom urojonym w wyobraźni, podobna jest do człowieka, który sam sobie w myśli układa, co chce, aby mu kto powiedział. (T.VI.3.14)

Po czwarte, różna bardzo jest tej dwojakiej mowy treść i siła; w mowie Bożej jedno słowo daje naraz zrozumienie wielu rzeczy, których rozum ludzki nie zdołałby tak w jednej chwili objąć i wyrazić. (T.VI.3.15)

Po piąte na koniec, głos od Boga pochodzący, oprócz słów mówi czasem milcząco i wyraża nieraz w sposób, którego określić nie zdołam, dużo więcej niż się zawiera w samym jego brzmieniu. (T.VI.3.16)

Nieraz Pan na modlitwie zawiesza duszę poprzez zachwycenie, wyjście z siebie lub porwanie. Są to określenie dotyczące tego samego stanu, który wymaga od duszy wielkiego męstwa, ponieważ często dusza nie wie co się z nią dzieje i wszelką traci nad sobą władzę.

W chwili, gdy Pan zechce na duszę zesłać zachwycenie, zamykają się na rozkaz Oblubieńca, jak mówiłam, drzwi wszystkich mieszkań, i nie tylko mieszkań, ale i samejże twierdzy i zewnętrznych jej murów. Zatrzymuje się oddech do tego stopnia, że zachwycona, choćby, jak bywa niekiedy, zachowała jeszcze na chwilę władzę innych zmysłów swoich, ani słowa przemówić nie zdoła. Najczęściej jednak i zmysły, i wszystko od razu ulega zawieszeniu. Ręce i wszystkie członki stygną, jakby już dusza z nich wyszła; czasem niepodobna już dostrzec najmniejszego znaku życia. Trwa to w tym najwyższym stopniu natężenia czas krótki. (T.VI.4.13)

Święta Teresa często czuła zawstydzenie z powodu zewnętrznych skutków ekstaz, które przydarzały jej się w obecności innych sióstr. Na pocieszenie usłyszała z ust Pana:

Nie martw się, ludzie albo Mnie chwalić będą, albo ciebie ganić, więc czy w pierwszym razie, czy w drugim, zawsze będziesz zysk miała. (T.VI.4.16)

Inny sposób zachwycenia zwany lotem ducha:

Drugi sposób zachwycenia, który ja nazywam lotem ducha, choć w gruncie rzeczy takim samym jest zachwyceniem, w wewnętrznym jednak na duszę działaniu swoim bardzo się różni od poprzedniego. Takie tu znienacka powstaje w duszy poruszenie, z taką nagłością i niepowstrzymaną szybkością duch czuje się porwany, że mimo woli, zwłaszcza w początkach, dostępującego tej łaski wielki strach ogarnia. (T.VI.5.1)

W dalszej części rozdziału,święta opisuje to tak:

Dusza tu, o ile zdołam zrozumieć, całkiem wychodzi z siebie i w tym stanie wspaniałe ogląda rzeczy, jakie Bóg jej objawia. Gdy zaś wróci do siebie, czuje w sobie niewypowiedzianie wielkie z owego zachwycenia pożytki. Za nic już ma wszystkie rzeczy ziemskie, bo w porównaniu z tym, co oglądała, wydają jej się tylko błotem. Życie na tej ziemi odtąd ciąży jej jak brzemię nieznośne i w czym się przedtem kochała, tym teraz się brzydzi. (T.VI.5.9)

Inne łaski, które przytacza święta w swym dziele to m.in. dar łez:

Niekiedy jednak, gdy wewnątrz ogień wielki zapłonie, z serca tego, choć tak nieużytego, sączą się łzy jak z alembiku. Takie łzy łatwo można poznać po skutkach; nie sprawują one żadnego wzburzenia w duszy, ale raczej przynoszą jej uspokojenie i pokrzepienie, a zdrowiu rzadko się zdarza, by zaszkodziły. (T.VI.6.8)

Rozradowanie, jakie dusza odczuwa podczas modlitwy:

Rozradowanie to, o ile rzecz rozumiem, zasadza się na dziwnie bliskim zjednoczeniu władz duszy z Bogiem, tylko że tu pozostawia im, jak również i zmysłom, swobodę, aby mogły się cieszyć szczęściem swoim, choć same nie pojmują, co to jest, czym się cieszą i w jaki sposób tym szczęściem się cieszą.

Tak wielką tu i nieobjętą dusza się cieszy rozkoszą, że chciałaby cieszyć się nią nie tylko sama, ale opowiadać ją wszystkim, aby wszyscy pomagali jej chwalić Pana, jak do tego jedynie dąży wszystko pragnienie. (T.VI.6.10)

Te wszystkie cierpienia i rozkosze tak zmieniają i oczyszczają duszę, że nie jest ona już w stanie żyć jak dawniej.

...żal za grzechy tym wyżej rośnie, im większe łaski dusza od Boga otrzymuje. Jest to ból, który, sądzę, że nigdy nas nie opuści, póki nie znajdziemy się tam, gdzie nic już boleć nie może. (T.VI.7.1)

...po otrzymaniu tej łaski pewna w nich następuje zmiana, że mianowicie nie potrafią już, jak przedtem, rozumem rozmyślać o tajemnicach życia i Męki Chrystusowej. (T.VI.7.7)

Jednak dopóki człowiek żyje w ciele, nie jest do końca uwolniony ze swojej nędzy i pokus. Dlatego święta przestrzega:

Chce jednak także, byśmy pamiętali na nędzę naszą i że nie jesteśmy godni takiej cudownej od Niego pomocy, byśmy zatem sami sobie pomagali, jak możemy. I mam to przekonanie, że jakkolwiek byśmy wysoki już stopień modlitwy osiągnęli, zawsze to nam będzie potrzebne. (T.VI.7.8)

...wielka i rażąca byłaby to niewłaściwość, gdyby dusza, choćby najwyżej uduchowiona, tak chciała stronić od wszelkiej myśli o rzeczach cielesnych, by nawet pamięć o najświętszym Człowieczeństwie wydawała się jej szkodliwa. (T.VI.7.14)

Ktokolwiek by doznawał owych ekstaz duchowych lub też był ich zupełnie pozbawiony, niech weźmie sobie do serca poniższe uwagi:

Pan każdą duszę prowadzi taką drogą, jaką widzi być dla niej potrzebną. Zapewne, że podobne łaski są dla duszy nimi obdarzonej przysposobieniem do wysokiego postępu w świętości, jeśli czyni z nich należny pożytek; ale nieraz też Bóg tą drogą prowadzi dusze bardzo słabe w cnocie. Samo więc posiadanie tych łask nie stanowi jeszcze osobliwej dla duszy zalety, tak samo jak nieposiadanie ich żadnej jeszcze nie czyni ujmy. Miarą świętości są cnoty; która wierniej i żarliwiej służy Panu w umartwieniu, w pokorze, w czystości sumienia, ta będzie świętsza nad drugie. (T.VI.8.10)

Wierzajcie, siostry, jedna jest tylko droga bezpieczna: chcieć tego, czego chce Bóg, który zna nas lepiej niż my same siebie. Oddajmy się w ręce Jego, niech czyni z nami i w nas wedle woli swojej. W takim postanowieniu trwając wolą niezachwianą, nigdy nie zbłądzimy i zbłądzić nie możemy. (T.VI.9.16)

Skutkiem owych łask Bożych jest niezwykła tęsknota za Bogiem:

A iż widzi siebie rozłączoną jeszcze z Nim i daleką od szczęścia posiadania Go, wraz z miłością rodzi się w niej i rośnie coraz większa za Nim tęsknota. (T.VI.11.1)

Dowiedziała się wówczas z własnego doświadczenia, że cierpienia duchowe nierównie bardziej dojmującą mają siłę, niż wszystko, co człowiek może ucierpieć na ciele. W taki sposób, myślała sobie, muszą cierpieć dusze w czyśćcu, które choć ciała nie mają, daleko większe przecież znoszą tam męki i katusze, niż wszelkie najsroższe bóle, jakich, żyjąc w ciele, doznać by mogły. (T.VI.11.3)

Mogłabym je obydwa połączyć w jedno, bo z szóstego mieszkania do siódmego nie ma drzwi zamkniętych; ale ponieważ w ostatnim są rzeczy, które się nie objawiają duszy dopóki do niego nie wnijdzie, dlatego wolałam je rozdzielić. (T.VI.4.4)

W siódmym mieszkaniu czekają duszę zaślubiny duchowe. Stan całkowitego złączenia ze Stwórcą, tak iż jest ona gotowa umrzeć i nie dostąpi czyśćca, bo życie ziemskie wypełniło swoją rolę.