Twierdza Wewnętrzna - Mieszkanie Drugie

„Nikt nie może dwom panom służyć. Bo albo jednego będzie nienawidził, a drugiego będzie miłował; albo z jednym będzie trzymał, a drugim wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie.” (Mt 6,24)
„Musi więc koniecznie każdy, kto chce dostać się do mieszkania drugiego, starać się, według stanu swego, oswobodzić się od trosk i zajęć niepotrzebnych. Jest to warunek tak nieodzowny, że kto nie przyłoży się mocno do tej pracy, ten według mojego przekonania, nie dojdzie do mieszkania głównego; nawet trudno, by i w tym pierwszym ostał się bezpiecznie.” (T.I.2.14)
„Drugie mieszkanie: pierwsze kroki w życiu duchowym, pierwsze uświadomienie sobie niebezpiecznego stanu, w jakim się toczy życie w walce z instynktami i namiętnościami, głęboko tkwiącymi jeszcze w naturze duchowej i cielesnej, z pokusami idącymi od świata, ciała i szatana. Dusza zaczyna modlitwę myślną w znaczeniu terezjańskim, tj. rozmowę z Bogiem, nie słyszy jednak głosu Boga, ponieważ namiętności tłumią ten głos. Dusza w dalszym ciągu musi walczyć z nawałem pokus i złych głosów, by usłyszeć głos Boga. Modlitwa myślna, chociaż jeszcze niedoskonała, wywiera jednak wpływ na postęp w doskonałości.” (T.wstęp)
Dusza, która weszła do pierwszego mieszkania twierdzy jest głuchoniema. Nie słyszy Bożych wezwań a więc i nie może na nie odpowiedzieć. Jest zagłuszona życiem zmysłowym, tysiącem impulsów z zewnątrz. Wchodząc do drugiego mieszkania, uwalnia się częściowo od tych jadowitych jaszczurek pożądań i słabości a poczyna słyszeć słabo głos Boży. Jest jednak nadal niema, bo nie wie jak odpowiedzieć na ten głos i cierpi z tego powodu. Pisze o tym święta:
„Dusze te z pewnego względu więcej mają trudu, niż tamte pierwsze, choć o tyle mniejsze grozi im niebezpieczeństwo, że już je rozumieją, za czym i można ufać, że postąpią dalej do wnętrza. Więcej, mówię, mają trudu, bo pierwsi podobni są do głuchoniemych, którzy tym samym, że nie słyszą, łatwiej znoszą i to drugie kalectwo swoje, że mają odjętą mowę; ci zaś są jako niemi tylko, którzy słuchają, a stąd wiele ciężej im dolega, że mówić nie mogą.Tak więc i dusze, o których mówię obecnie, słyszą już głos wezwań Pańskich, bo postąpiwszy już dalej ku wnętrzu, w bliższym już zostają sąsiedztwie z miejscem, kędy Pan przebywa.Głos Jego zaś jest tak słodki, że biedna dusza słysząc go trapi się niepocieszona, iż nie zdoła spełnić natychmiast tego, do czego ją wzywa. Tak więc cierpi więcej - jak mówiłam - niż gdyby wcale nie słyszała tego głosu Pańskiego.” (T.II.1.2)

Ludzie, którzy kiedyś mieszkali poza twierdzą i chodzili do kościoła z przyzwyczajenia, dzięki modlitwie dojrzeli bramę i weszli do środka. W drugim mieszkaniu dusze te zaczynają słyszeć wezwanie Boże z zewnątrz:

„Tutaj wezwania Boże dochodzą do duszy za pośrednictwem rzeczy zewnętrznych: słowo jakie z ust człowieka cnotliwego, kazanie słyszane, czytanie pobożne, te i wiele innych rzeczy, o których nieraz słyszałyście, są środkami, przez które Bóg zwykł wzywać dusze do siebie; mogą być jeszcze choroby i utrapienia, albo zwłaszcza prawda jaka jaśniej poznana i głębiej odczuta w chwili rozmyślania.” (T.II.1.3)
Człowiek nawrócony, jeśli nie zerwie ostatniej nitki zniewolenia, chociażby była bardzo cienka i niewidoczna, zostanie na powrót ściągnięty do pierwszego mieszkania. Zagrożenie to jest tym większe, że tam może wkrótce znaleźć się znów poza murami twierdzy.
„Mam tu na myśli dusze, które już zaczęły się oddawać modlitwie wewnętrznej i rozumieją już, jak wiele na tym zależy, by nie pozostawały ciągle tylko w mieszkaniu pierwszym, ale jeszcze nie mają odwagi i dość mocnego postanowienia, aby je zdołały porzucić bezpowrotnie i jeszcze raz w raz do niego wracają, bo nie opuszczają okazji, przez co na wielkie narażają się niebezpieczeństwo.
Choć więc te dusze jeszcze zostają pod wpływem rozrywek, interesów, przyjemności i marności światowych, i często jeszcze to podnoszą się z grzechu, to znowu upadają (bo tak są jadowite i natrętne te gady, wśród których jeszcze przebywają, że cudu prawie potrzeba, by w tak niebezpiecznym zostając towarzystwie, nie potknęły się kiedy i nie upadły).” (T.II.1.2)
Aby do tego nie dopuścić, niezbędna jest modlitwa zaufania. Jak ojciec prowadzi swego syna trzymając go za rękę aby nie upadł, tak wierzący musi trzymać się Boga, aby nie upadł. Niezbędna jest tu modlitwa o wolę Bożą i o łaskę do jej wypełnienia. Słyszałem kiedyś taką krótką modlitwę, właściwie to akt strzelisty: „Panie Jezu, uczyń mnie tym kim pragniesz abym się stał.” lub „Boże pragnę być tym, kim Ty w swoim zamyśle mnie stworzyłeś”.
„Wszystek wysiłek początkującego oddawać się modlitwie do tego zmierzać powinien (a nie zapominajcie, że jest to bardzo ważne), by z wszelką pilnością, na jaką zdoła się zdobyć, nad tym pracował i o to z całą gotowością się starał, by wola jego stała się zgodna z wolą Bożą. Upewniam was, że na tym - jak to jeszcze później objaśnię - zasadza się wszystka najwyższa doskonałość, jaką na drodze życia duchowego osiągnąć zdołamy. Im doskonalej kto tego warunku dopełni, tym większe dary otrzyma od Pana, tym dalej na tej drodze postąpi.” (T.II.1.8)
Oprócz modlitwy potrzebny jest krok wiary. W ufności Bogu uczyń krok, który po ludzku może wydawać się krokiem w przepaść, ale będzie krokiem wiary.
„A On rzekł: "Przyjdź!" Piotr wyszedł z łodzi, i krocząc po wodzie, przyszedł do Jezusa.” (Mt 14,29)
Jest to możliwe. Współczesny przykład: Kiko Argüello w 1964 r., idąc w ślady o. Karola de Foucauld, opuścił wszystko, by żyć wśród najbiedniejszych w osiedlach nędzy i głosić im Ewangelię. Dzisiaj, po latach widzimy owoc tej decyzji, którym jest Droga Neokatechumenalna.
„Lecz jeśli z samego początku błędny obieramy kierunek, jeśli na samym wstępie chcemy, by Pan czynił wolę naszą i prowadził nas tak jak nam się podoba, jakąż moc i trwałość może mieć budowanie nasze? Starajmy się czynić, co jest w naszej mocy i brońmy się od tych gadów zjadliwych, gdyż Pan nieraz sam tego chce i dopuszcza, by nas napastowały i trapiły złe myśli, roztargnienia i oschłości tak natarczywe, że im się opędzić trudno; nieraz nawet dopuszcza tym żmijom ukąsić nas, abyśmy tym pilniej czuwali na przyszłość i aby nas doświadczył, czy szczerze nam żal, żeśmy Go obrazili. (T.II.1.8) Choćby więc nieraz zdarzyło się wam upaść, nie traćcie odwagi do dążenia naprzód, bo i te upadki wasze obróci Bóg na pożytek duszy” (T.II.1.9)

Z dopustu Bożego możemy być wystawieni na wielkie pokusy, walki duchowe a nawet upadki aby powstając stawać się silniejszym, bardziej gorliwym i w końcu otrzymać nagrodę.
„Co się dalej tyczy zaufania do Boga, wiedz, że dla Niego nie ma nic łatwiejszego niż pokonanie czy to nielicznych, czy licznych nieprzyjaciół, tak silnych i doświadczonych, jak i słabych i niedoświadczonych. A zatem, choćby dusza dźwigała brzemię grzechów, choćby miała wszelkie wady świata, a nawet była wręcz niewyobrażalnie grzeszna, choćby wszystkiego już próbowała, wszelkich środków i ćwiczeń, by uwolnić się od grzechu i czynić dobrze, choćby nigdy nie udawało jej się zyskać nawet najmniejszego dobra, lecz odwrotnie, w coraz większą niegodziwość by popadała – nigdy nie powinna tracić zaufania do Boga, składać broni i rezygnować z ćwiczeń duchowych. Przeciwnie, niech nie szczędzi sił w walce, bo ten, kto walczy i ufa Bogu, nie przegra swej bitwy duchowej. Bóg bowiem nigdy nie odmawia pomocy swoim żołnierzom, choć czasem pozwala, by zostali zranieni. Trzeba więc walczyć, od tego wszystko zależy! Lekarstwo na rany jest gotowe i skutecznie uleczy żołnierzy, którzy z ufnością szukają Boga i Jego pomocy. I w najmniej spodziewanym momencie nieprzyjaciele zginą.” (Wawrzyniec Scupoli – Walka duchowa)

Każdy niech bierze swój krzyż i niech idzie za Panem. Swój krzyż, to zgoda na własne życie i cierpienie. Samo cierpienie nie jest czymś pozytywnym, nie można zgadzać się na cierpienie dla samego cierpienia. Jednak drogi człowieka są nieraz drogami cierpienia, których nie sposób uniknąć. Czy będziesz wówczas przeklinał czy błogosławił Pana? To jest twój wybór. Jarzmo cierpienia może zrodzić dobro, zrzucenie jarzma – zło.
„Kto nie bierze swego krzyża, a idzie za Mną, nie jest Mnie godzien.” (Mt 10,38)
„Chwyćcie się oburącz tego krzyża, który na świętych barkach swoich nosił Oblubieniec wasz i powiedzcie sobie, że to ma być wasz sztandar. Która więc zdolna jest cierpieć, niechaj cierpi dla Niego, a tym większą otrzyma zapłatę.” (T.II.1.7)
Niech nie trwoży się serce człowieka, które wzbrania się przed cierpieniem, ponieważ Pan sprawi, że będzie ono lekkie.
„Weźcie moje jarzmo na siebie i uczcie się ode Mnie, bo jestem cichy i pokorny sercem, a znajdziecie ukojenie dla dusz waszych. Albowiem jarzmo moje jest słodkie, a moje brzemię lekkie.” (Mt 11,29-30)

Twierdza Wewnętrzna - Mieszkanie Pierwsze

„Bądźcie więc świętymi, bo Ja jestem święty!” (Kpł 11,45).
Jak wypełnić to wezwanie Boże? Nie powiem wam jak, bo sam jestem jeszcze daleko w drodze. Mogę jedynie wskazać kierunek w którym idą święci. Chociaż każdy idzie inną drogą, to święta Teresa wyodrębniła wspólne elementy stopni duchowego rozwoju, które są wchodzeniem do wnętrza twierdzy duszy.
„W domu Ojca mego jest mieszkań wiele.” (J 14,3)
„Zważmy teraz, że twierdza ta ma wiele różnych mieszkań, jedne na górze, drugie na dole, jedne po bokach, drugie we wnętrzu gmachu, a w samym pośrodku tych mieszkań jest jedno najważniejsze, w którym zachodzą najbardziej tajemne rzeczy pomiędzy Bogiem a duszą.” (Twierdza. Mieszkanie I. Rozdz. 1 Wers. 3)
Święta Teresa przyrównuje duszę ludzką do zamku czy też twierdzy, w której jest wiele różnych mieszkań. Twierdza ta jest niedostępna dla duszy pogrążonej w życiu zmysłowym, żyjącej w świecie i zatopionej w przyjemnościach, zniewoleniach i grzechach. Droga duszy wiedzie od zewnętrznych murów poprzez siedem mieszkań. Człowiek postępując w doskonałości przechodzi z mieszkania niższego do mieszkań wyższych aż dociera do mieszkania siódmego gdzie mieszka Bóg i gdzie następuje mistyczne zjednoczenie między duszą a Bogiem.

Dusza ludzka stworzona jest na obraz i podobieństwo Boga. Jest tak piękna, że św. Teresa porównuje ją do zamku z diamentu. Ubolewa nad tym, że tak mało jest osób, które chciałyby poznać skarby duszy i Tego, który w niej mieszka - Boga. Konsekwencją grzechu pierworodnego jest grzeszność człowieka a w najgorszym wypadku upadek w grzech śmiertelny. Wtedy światło duszy, które biegnie od centrum, gdzie przebywa Bóg zostaje całkowicie zasłonięte. Jest to stan, w którym następuje zerwanie łączności ze Stworzycielem i żadne dobre uczynki nie mają zasługi dla życia wiecznego, bo nie mają źródła w Bogu. Dusza przebywa w mroku i swoją duchową brzydotą upodabnia się do szatana.
„Bramą więc, którą się wchodzi do tej twierdzy jest, o ile ja rzecz rozumiem, modlitwa i rozważanie.” (T.I.1.7)
Poza murami twierdzy duszy żyje człowiek cielesny, który nie zważa na to gdzie jest źródło jego bytu i nie szuka go. Żyje pośród gadzin, które są powodem jego grzechów. To złe skłonności, nałogi, żądze itp. Nie ma pojęcia jakie skarby i szczęście na niego czekają wewnątrz. Jest zaślepiony. Modlitwa powoli otwiera mu oczy na świat duchowy i pozwala zrozumieć, że bez niej nigdy nie znalazłby bramy.

„Wchodźcie przez ciasną bramę! Bo szeroka jest brama i przestronna ta droga, która prowadzi do zguby, a wielu jest takich, którzy przez nią wchodzą. Jakże ciasna jest brama i wąska droga, która prowadzi do życia, a mało jest takich, którzy ją znajdują!” (Mt 7,13-14)
Ludzie, którzy chodzą do kościoła z przyzwyczajenia są duchowo na zewnątrz twierdzy, są ślepcami, którzy nie zdają sobie sprawy w czym tak naprawdę uczestniczą. Przychodzą co tydzień pod bramę ale jej nie widzą.
„Pierwsze mieszkanie oznacza przejście duszy ze stanu grzechu do życia łaski i pierwsze uświadomienie sobie o stanie nadprzyrodzonym. Modlitwa w tym mieszkaniu jest jeszcze niedoskonała. Dusza zaczyna wprawdzie rozmyślać, ale nie słyszy głosu Boga, ponieważ namiętności tłumią głosy wewnętrzne. Jest to wzdychanie duszy do Boga, by odwrócił od niej zło. Modlitwa tego rodzaju nie wpływa na postęp duchowy, ale chroni duszę od grzechu, co już jest rzeczą doniosłą. (Wstęp do Twierdzy)”
Do tego mieszkania wchodzą dusze zaprzątnięte światem, które jednak mają dobre pragnienia, które modlą się od czasu do czasu i zastanawiają się nad sobą chociaż pobieżnie. Są pełne roztargnień i myśli o sprawach świata, do których są bardzo przywiązane.
„Bo gdzie jest twój skarb, tam będzie i serce twoje.” (Mt 6,21).
„Tak więc wchodzą do pierwszego mieszkania z najniższych, ale tyle razem z nimi wciska się gadzin, że nie są jeszcze zdolne rozpatrzyć się w piękności gmachu, ani w nim odpocząć. Zawsze jednak dobrze, że przynajmniej weszły.” (T.I.1.8)
Dużo łatwiej jest zerwać z grzechem ciężkim, zerwać grube łańcuchy zniewolenia, nawrócić się do Boga, ogłosić Jezusa Chrystusa Panem swojego życia, przejść przez bramę, niż potem kroczyć wąską drogą, codziennie walczyć z mniej spektakularnymi, drobnymi zniewoleniami, których są setki. Te cienkie i niewidoczne nitki zniewoleń, których tak trudno się pozbyć to nawyki, drobne przyjemności, przyzwyczajenia, przywiązania do rzeczy i osób. Cóż z tego, że wszedłeś do pierwszego mieszkania, jeśli nie widzisz swojego stanu duszy, tych wszystkich marności, pożądliwości, które zatrzymają cię w tym mieszkaniu?

„Bo wszystko jedno, czy ptak będzie uwiązany tylko cienką nitką czy grubą, bo jedna i druga go krępuje; dopóki nie zerwie jednej czy drugiej, nie będzie mógł wzlecieć swobodny. Wprawdzie cieńszą nić łatwiej jest zerwać, lecz choćby było łatwo, dopóki jej nie zerwie, nie wzleci. Tak jest i z duszą lgnącą do jakiejś rzeczy; choćby nawet była bardzo zasobna w cnotę, nie dojdzie jednak do swobody zjednoczenia z Bogiem.” (Droga na Górę Karmel 11.4 - Św. Jan od Krzyża)
„Tu jednak dusze jeszcze nasiąkłe są światem, zanurzone w uciechach jego, zmarniałe przywiązaniem do honorów i roszczeń jego, skutkiem czego lennicy duszy, to jest zmysły i władze przyrodzone, które Bóg jej dał, aby ją strzegły i broniły, nie mają dostatecznej siły odpornej i tak dusza, choć pragnęłaby nie obrażać Boga, choć i dobre uczynki spełnia, łatwo przecież ulega przemocy nieprzyjaciela.” (T.I.2.12)
„Musi więc koniecznie każdy, kto chce dostać się do mieszkania drugiego, starać się, według stanu swego, oswobodzić się od trosk i zajęć niepotrzebnych. Jest to warunek tak nieodzowny, że kto nie przyłoży się mocno do tej pracy, ten według mojego przekonania, nie dojdzie do mieszkania głównego; nawet trudno, by i w tym pierwszym ostał się bezpiecznie” (T.I.2.14)
Diabeł zastawia różne zasadzki. Jeśli widzi, że osoba odcina się od świata i pokus i chce podążać drogą doskonałości, podsuwa jej wtedy taką gorliwość, że wbrew swojemu przełożonemu lub kierownikowi będzie się umartwiać na ciele, tak że straci zdrowie i będzie niezdolna do pełnienia obowiązków. Może również tak dążyć do doskonałości, że każde jej uchybienie będzie wprawiało ją w rozpacz. A z drugiej strony chcąc się upewnić własnej doskonałości będzie obserwować inne dusze i dostrzegać w nich uchybienia. W każdym razie nadmierna gorliwość i dążenie do doskonałości ma często swe źródło w pysze. Lekarstwem jest tu posłuszeństwo i pokora. Strzeżmy się jednak w tym miejscu fałszywej pokory, którą diabeł zwiódł wiele dusz, chcących się uniżyć.
„Gdy ciągle pogrążamy się w samym tylko rozważaniu ziemskiej nędzy naszej, strumienie z nas płynące, uczynki nasze, mówię, nigdy nie będą wolne od mętów i mułu różnych strachów, małoduszności i tchórzostwa: a czy kto patrzy lub nie patrzy na mnie? a czy idąc tą drogą, nie pobłądzę? a czy nie będzie to pychą i zuchwałą śmiałością porywać się na takie przedsięwzięcie? a czy to wypada, by taka nędzna jak ja grzesznica sięgała do rzeczy tak wysokiej, jaką jest modlitwa bogomyślna? czy nie będą mię poczytywali za lepszą niż jestem, gdybym chciała iść drogą inną niż wszyscy? czyż przesada i skrajność wszelka, choćby w rzeczach dobrych, nie jest rzeczą zgubną? a czy wspinając się wysoko ja, taka grzesznica, nie narażę siebie na tym głębszy upadek? a może i ustanę w drodze i duszom dobrym dam z siebie zgorszenie? skądże mnie nędznej chcieć wyróżniać się w czymkolwiek?” (T.I.2.10)
Na tym etapie życia duszy gdy przebywa ona w pierwszym mieszkaniu najbezpieczniej jest uciekać się w modlitwę, poznawać Boga i siebie. Jeśli będziemy żyć w uległości, pokorze i prawdzie, wtedy szatan nas nie zwiedzie i będziemy mogli postępować w głąb twierdzy.

„A jeśli możemy iść drogą równą i bezpieczną, po cóż mamy pragnąć skrzydeł i unosić się w powietrze? - raczej o to się starajmy, byśmy na tej drodze jak najdalej postąpiły. Ale to zdaniem moim rzecz pewna, że nigdy nie dojdziemy do poznania samych siebie, jeśli nie staramy się poznać Boga; zapatrując się na wielkość Jego, poznamy niskość naszą; czystość Jego nieskończona ukaże nam zmazy nasze; patrząc na pokorę Jego, ujrzymy, jak nam daleko do tego, byśmy były pokornymi”. (T.I.2.9)
„...podnośmy oczy nasze na Chrystusa, najwyższe dobro nasze i na świętych Jego, a tam nauczymy się prawdziwej pokory i uszlachetni się, jak mówiłam, umysł nasz i serce, a poznanie siebie nie będzie już małoduszne i trwożliwe. To więc pierwsze mieszkanie, chociaż jest tylko wstępem do dalszych, wielkie ma w sobie bogactwa i wartość i skoro tylko dusza otrząśnie się z tych gadzin, które tu za nią przypełzły, może postąpić ku dalszym mieszkaniom. Straszne są jednak te groźby i podstępy, jakich diabeł używa dla przeszkodzenia duszom, aby nie doszły do poznania samych siebie i do zrozumienia dróg swoich.” (T.I.2.11)
„Potrzeba więc, aby kto widzi siebie w tym stanie, jak najczęściej uciekał się w modlitwie do łaskawości boskiej, polecał siebie orędownictwu błogosławionej Matki Zbawiciela i Świętych Jego, aby oni walczyli za niego, bo właśni słudzy jego, tj. zmysły i władze przyrodzone, nie mają siły do obrony.” (T.I.2.12)
cdn.

Drogi Pana

Byłem kilka miesięcy temu z przyjaciółmi w Krakowie w szpitalu w odwiedzinach pewnego kapłana, który był w stanie agonalnym z powodu białaczki. Weszliśmy w dwójkę do sali gdzie leżał i modliliśmy się nad nim. Pozostała trójka stała na korytarzu i również się modliła na głos. Później się zamieniliśmy. Sytuacja była niecodzienna dla innych chorych, ale nikt się tym nie przejmował. Kapłan był przytomny, dziękował nam i na koniec pobłogosławił nam kładąc ręce na głowie. Zapamiętałem tylko jego uśmiech i ciepłe ręce. W ogóle go nie znałem. Widziałem go wtedy pierwszy i ostatni raz w życiu.

Ze szpitala poszliśmy na rynek. Była ciepła czerwcowa noc. Miasto tętniło życiem. Grupy roześmianej młodzieży w pubach i na ulicach bawiły się w najlepsze. Po wcześniejszych przeżyciach miałem jakiś nieokreślony niepokój. Zjedliśmy posiłek i wracając z odwiedzin wstąpiliśmy jeszcze do Sanktuarium w Łagiewnikach do kaplicy Wieczystej Adoracji.

W kaplicy zastała nas wyjątkowa atmosfera. Było kilka osób, panował półmrok oraz oświetlona monstrancja z Najświętszym Sakramentem. Modliliśmy się długą chwilę. W głowie miałem same kontrasty tego dnia: ciężko chory ksiądz, nocne życie Krakowa a teraz głęboka cisza i spokój przy Panu Jezusie. Tak jakoś skojarzył mi się ten bawiący świat z orkiestrą na Titanicu. Porównanie trochę oklepane ale to akurat pomyślałem.

Po kilku tygodniach dowiedzieliśmy się, że ten kapłan zmarł. Historia dobiegła końca. Dlaczego teraz o tym piszę? Uświadomiłem sobie to, że ta historia wryła się w nasze serca. Kapłan wrył się nam w serca, a przez niego również Pan Jezus, którego wtedy ujrzeliśmy jeszcze w Hostii.

Wspominam to teraz przez pryzmat dnia dzisiejszego i ataków na Krzyż i Kościół. Wiem, że to są całkiem inne rzeczywistości. Jednak coś je łączy – ludzkie SERCE. Są różne siły ścierające się na tym świecie, wielkie mocarstwa, silne ideologie, potężne ruchy liberalne, rzeczywiste siły militarne. Wszystko to przychodzi, zbiera swoje żniwo i odchodzi w zapomnienie. Dlaczego? Siły te nie mają wstępu do ludzkich serc. Jezus ma przystęp do serca, gdyż jest uległy, nie wdziera się siłą, nie grozi odwetem, tylko czeka cierpliwie i z pokorą. A gdy już zostanie przyjęty – króluje niepodzielnie. Wtedy na nic się zdadzą ideologie, mocarstwa, wojsko, manipulacje, kłamstwa. Wszystko to spływa jak woda po kaczce, nawet życie traci wartość w obliczu Jezusa. Wtedy wolność człowieka, która jest wpisana w jego istnienie zwycięża wszelkie przeciwności, wszelkie ataki, tortury a nawet śmierć. Można zniszczyć człowieka psychicznie, fizycznie, odebrać mu godność, oskarżyć i uwięzić. Można siłą uczynić mu cokolwiek. Nie można tylko jednego – złamać woli serca. W sercu jesteśmy zawsze wolni. Dlatego chrześcijaństwo trwa i jest niezwyciężone.

Historia z owym kapłanem pokazuje jak słabe i kruche jest życie ludzkie. Pokazuje zarazem głębszą rzeczywistość, jak silne i niezniszczalne jest serce oddane Jezusowi. Poprzez słabość fizyczną i śmierć jednych, zasiew przynosi plon stukrotny u innych. Paradoksalnie wojna z Kościołem jest bronią obosieczną, która obraca się przeciw agresorowi, a Kościół wydaje plon zroszony krwią wierzących. Lęk przed schyłkiem Kościoła jest nieracjonalny, ponieważ jeśli Bóg jest Panem Wszechświata, to w Jego ręku jest wszystko.

„Dokąd zaprowadzi nas Chrystus na tej ziemi, nie wiemy i nawet przed czasem nie powinniśmy o to pytać. Wiemy tylko, że dla tych, którzy kochają Boga, wszystko ostatecznie na dobre się obróci. A poza tym wiemy, że drogi Pana idą dalej niż drogi tego świata.” (św. Benedykta od Krzyża Edyta Stein – patronka Europy)

Droga duchowa

Prawda jest jedna, kłamstwo ma nieskończoną liczbę postaci. Dobro jest proste, logiczne i zrozumiałe, zło jest przewrotne, komplikuje to co proste, zaciemnia prawdę, podszywa się pod dobro, tworzy fałszywe obrazy, złudzenia, pociąga i mami człowieka jego zmysłami. Kłamstwo jest nierozerwalną częścią naszego świata. Jak poruszać się w tym świecie, aby nie zboczyć z właściwie obranej ścieżki? Jak rozpoznać, że zbłądziliśmy i powrócić na szlak? Są znaki, które wyznaczają szlak prowadzący do Boga. Ich należy wypatrywać. Zanim o nich napiszę, muszę uprzedzić uczciwie: droga ta jest twarda, żeby nie powiedzieć mordercza. "Wchodźcie przez ciasną bramę! Bo szeroka jest brama i przestronna ta droga, która prowadzi do zguby, a wielu jest takich, którzy przez nią wchodzą. Jakże ciasna jest brama i wąska droga, która prowadzi do życia, a mało jest takich, którzy ją znajdują!" (Mt 7,13-14). Z niej nie ma odwrotu. "Ktokolwiek przykłada rękę do pługa, a wstecz się ogląda, nie nadaje się do królestwa Bożego." (Łk 9,62). Kto zawróci, upadnie o wiele niżej niż przed wejściem na ścieżkę. Podobnie jest w górach, lepiej zejść ze szlaku od razu niż będąc wysoko, ponieważ z wysoka upadek będzie wielki. Jeśli zdecydujesz się jednak wejść na ten szlak, pamiętaj, że będziesz miał trzech wrogów: Twoją naturę, ułudę świata i szatana.

I Przeciw światu:

"Tak więc nikt z was, kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem." (Łk 14,33)

‎"Kto umrze dla wszystkiego, znajdzie życie we wszystkim." (Słowa światła i miłości - św. Jan od Krzyża)

"Świat jest nieprzyjacielem mniej trudnym do zwyciężenia." (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

Weszliśmy na ten świat z niczym i z niczym z niego wyjdziemy. Wynurzamy się z głębin niebytu jak ryba z wody, spoglądamy na piękny świat podziwiając go w zdumieniu aby potem zanurkować w czekającą nas otchłań niebytu. Przynajmniej tak nam się wydaje. Po co więc przyszliśmy skoro nie jest to nasze docelowe miejsce? Przyszliśmy aby wejść na szlak doskonałości. "Bądźcie więc wy doskonali, jak doskonały jest Ojciec wasz niebieski." (Mt 5,48).

Pierwsza przestroga: Miłować wszystkich.

"Pierwsza przestroga polega na tym, byś wszystkich zarówno miłował i o wszystkich zarówno starał się zapomnieć, czy to są krewni, czy nie i abyś oderwał swe serce tak od jednych, jak i od drugich; pod pewnym jednak względem bardziej jeszcze od krewnych niż od innych, z obawy, by ciało i krew nie ożywiały się wraz z miłością naturalną, zawsze wielką pomiędzy krewnymi i którą też zawsze należy powściągać, jeśli chcemy osiągnąć doskonałość duchową. Uważaj więc ich wszystkich za obcych; lepiej im się wtedy przysłużysz, niż gdybyś darzył ich uczuciem, któreś całkowicie winien Bogu. ..." (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

"Kto kocha ojca lub matkę bardziej niż Mnie, nie jest Mnie godzien. I kto kocha syna lub córkę bardziej niż Mnie, nie jest Mnie godzien." (Mt 10,37)

"Jeśliby ktoś mówił: "Miłuję Boga", a brata swego nienawidził, jest kłamcą, albowiem kto nie miłuje brata swego, którego widzi, nie może miłować Boga, którego nie widzi." (1J 4,20).

Miłować wszystkich równo, nie dlatego, że wszyscy są ci bliscy, ale dlatego, że wszyscy są ludźmi na obraz i podobieństwo Boże. Miłować ich tak jak deszcz padający na dobrych i złych, jak słońce świecące na dobrych i złych. Miłować prawdziwie, to troszczyć się o ich dobro, o ich zbawienie. Wszystko inne jest ułudą. Lepiej jest skarcić bliźniego, nawet jeśli obrazi się śmiertelnie na ciebie, aby wytrącić go z samozadowolenia, niż klepać go po ramieniu i obserwować jak stacza się po równi pochyłej. Miłość nie zawsze jest przyjemna. Może być brutalna. "Ja wszystkich, których kocham, karcę i ćwiczę. Bądź więc gorliwy i nawróć się!" (Ap 3,19).

Druga przestroga: Wzgardzić posiadaniem.

"Druga przestroga przeciw światu odnosi się do dóbr doczesnych. Dla całkowitego uwolnienia się od szkód, i dla poskromienia tego rodzaju nadmiernych pożądań musisz wzgardzić wszelkim posiadaniem i nie troszczyć się zupełnie o nic: ani o pożywienie, ani o ubranie, ani o żadną rzecz stworzoną, ani o jutro, lecz cale swe staranie zwrócić ku innym, wyższym rzeczom, to jest: szukać Królestwa Bożego, czyli nie obrażać w niczym Boga, a to wszystko, jak Pan nasz zapewnia, będzie nam przydane" (Mt 6, 33). Nie może bowiem zapomnieć o tobie Ten, który ma staranie o zwierzętach. W ten sposób osiągniesz uciszenie i spokój w zmysłach." (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

Człowiek ma być panem rzeczy a nie ich niewolnikiem. Kto wiele posiada, o wiele będzie się troszczył. Nie znaczy to jednak, że biedak zawsze jest bez pożądań a bogaty zawsze pełny pożądań. Bogaty może być panem bogactwa zawsze gotowy na ich utratę, a biedny niewolnikiem bogactwa, zawsze patrzący pożądliwym wzrokiem na dobra doczesne. W każdym przypadku te dobra w połączeniu z pożądliwością oddalają od świata duchowego. "Nikt nie może dwom panom służyć. Bo albo jednego będzie nienawidził, a drugiego będzie miłował; albo z jednym będzie trzymał, a drugim wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i Mamonie." (Mt 6,24).

Trzecia przestroga: Nie myśleć i nie mówić o innych.

"... Choćbyś żył bowiem między aniołami, gdy zaczniesz się im przyglądać, wiele rzeczy będzie cię raziło, ponieważ nie możesz zrozumieć ich istoty. Masz tego przykład na żonie Lota (Rdz 19, 26), która przerażona karą sodomczyków, odwróciła się, by zobaczyć, co się dzieje, i Bóg ją za to ukarał, zmieniając ją w słup soli. Stąd widzisz, że gdyby ci przyszło żyć między szatanami, Bóg żąda, byś nie zwracał uwagi na ich sprawy, lecz odwrócił się od nich całkowicie, a starał się jedynie zachować swą duszę czystą i całkowicie oddaną Bogu, nie pozwalając, by przeszkodziła ci jakaś myśl o tym czy owym. …" (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

"Czemu to widzisz drzazgę w oku swego brata, a belki we własnym oku nie dostrzegasz?" (Mt 7,3)

Ta przestroga pomaga żyć pośród innych i osiągnąć pokój duszy. Interesowanie się innymi wcześniej czy później zawsze prowadzi do ich osądzenia choćby tylko w myśli pod pozorem dobra. Możesz być nawet tego nieświadomy. Jest tyle różnych zachowań ludzkich, które nas dziwią, denerwują, powodują odrazę. I cóż możemy o nich powiedzieć? Skrytykować je? Osądzić? Nigdy nie poznamy ich serc, ich przeszłości i okoliczności w jakich przyszło im żyć. Zostawmy ich. Każdego będą sądzić jego własne czyny.

II Przeciw szatanowi

"Jeszcze raz wziął Go diabeł na bardzo wysoką górę, pokazał Mu wszystkie królestwa świata oraz ich przepych i rzekł do Niego: "Dam Ci to wszystko, jeśli upadniesz i oddasz mi pokłon". Na to odrzekł mu Jezus: "Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz"." (Mt 4,8-10)

"Szatan jest bardzo trudny do rozpoznania" (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

"Należy tu zauważyć, że spośród wielu podstępów, jakich szatan używa, by zwieść ludzi duchowych, ten bywa najczęstszy, że nie kusi wprost do złego, ale usiłuje wprowadzić ich w błąd pozorem dobra, ponieważ wie, że za jawnym złem nie pójdą tak łatwo." (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

Pierwsza przestroga: Wyrzec się samowoli

"Pierwsza więc przestroga jest ta, byś nigdy, poza tym, do czego jesteś obowiązany, nie podejmował bez nakazu posłuszeństwa żadnej czynności, choćby ci się dobrą i pełną miłości zdawała, czy to dla siebie, czy to dla innych osób w domu lub poza nim. Zyskasz w ten sposób zasługi i bezpieczeństwo. Wyrzecz się własności, a uwolnisz się od szatana i od szkód, o których nie wiesz, ale z których w swoim czasie Bóg zażąda od ciebie rachunku. Jeśli tego nie zachowasz, tak w małych jak i w wielkich rzeczach, niechybnie mniej lub więcej oszuka cię szatan, choćbyś z całą pewnością sądził, że dobrze postępujesz. I choćby tu nie było większej szkody niż tylko to, że nie we wszystkim kierujesz się posłuszeństwem, już by to był błąd karygodny, bo milsze Bogu posłuszeństwo niż ofiary (1 Sm 15, 22). …" (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

"Pogrążyłam się w modlitwie i odprawiłam pokutę, wtem nagle ujrzałam Pana, który mi rzekł: - córko Moja, wiedz, że większą chwałę oddajesz Mi przez jeden akt posłuszeństwa, niżeli przez długie modlitwy i umartwienia. O, jak dobrze jest żyć pod posłuszeństwem. żyć w świadomości, że wszystko co czynię jest miłe Bogu."(Dz 894)

Święta Faustyna przedkładała posłuszeństwo przełożonych nad słowa samego Jezusa, który zawsze potwierdzał swoje objawienia ustami spowiedników. Brak posłuszeństwa jest cechą szatańską. Szatan jako pierwszy wypowiedział posłuszeństwo Bogu. Człowiek za namową Złego, również złamał zakaz. Od tego czasu obserwujemy wciąż nowe rozłamy we wspólnotach ludzkich. Każdy podział chrześcijan ma swe korzenie w złu, w pysze ludzkiej i w chęci dominacji.

Druga przestroga: Nadprzyrodzone posłuszeństwo.

"...Strzeż się więc usilnie, abyś nie zwracał uwagi na jego (przełożonego) usposobienie, przymioty, wartość moralną, ani na jego sposób postępowania, przez to bowiem narażasz się na tę wielką szkodę, że posłuszeństwo nadprzyrodzone zmieniasz na czysto ludzkie i będziesz się kierował tym, co widzisz w twoim przełożonym, a nie chęcią podobania się Bogu, którego widzieć nie możesz, a któremu w osobie przełożonego masz służyć. Posłuszeństwo twoje będzie wtenczas próżne i tym mniej zasługujące, im bardziej ujemne strony przełożonego będą cię razić, a dodatnie pociągać. ..." (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

Św. Jan od Krzyża radzi traktować słowa przełożonych jak słowa samego Boga. Należy tu pamiętać, że przestrogi te były kierowane do osób zakonnych. Niemniej mają swoją wartość również w życiu świeckim. Przełożony (kierownik duchowy, rodzic, spowiednik) jest jako człowiek równy swoim podwładnym, jednak jego funkcja została mu dana z góry. Tak więc należy mu się szacunek i o ile nie odwrócił się od Boga – posłuszeństwo bez względu na jego naturalne wady i niedoskonałości. Tą drogą ustrzeżemy się przed zakusami Złego do szemrania, kwestionowania, podważania, podjudzania itp. Nasza droga będzie drogą uniżenia i pokory.

Trzecia przestroga: Zwyciężyć pychę.

"Trzecia przestroga zmierza wprost przeciw szatanowi. Polega ona na tym, byś się starał z całego serca upokarzać w słowach i czynach, ciesząc się z dobra innych, jakby ze swego własnego, pragnąc serdecznie, aby we wszystkim innych nad ciebie przenoszono; tym bowiem sposobem zwyciężysz zło dobrem, odrzucisz daleko szatana i posiądziesz wesele ducha." (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

"On, istniejąc w postaci Bożej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi" (Flp 2,6)

Jedynie droga uniżenia poprowadzi nas w prawdzie. Jest to właściwa droga człowieka – istoty nieskończenie słabszej od Boga. Jest to zwycięstwo nad Szatanem, który chciał być na równi z Bogiem.

III Przeciw samemu sobie i podstępom zmysłowości

"Ciało zaś jest najbardziej uparte ze wszystkich: jego ataki trwają tak długo, jak długo żyje stary człowiek."(Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

Pierwsza przestroga: Uległość w doświadczeniach.

"Owocem zaś ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie." (Ga 5,22-23)

"Jedni mają cię ćwiczyć słowami, drudzy uczynkami swymi, inni znowu myślami przeciwko tobie, a ty masz być uległy temu ich działaniu, tak jak figura, którą też jeden rzeźbi, drugi maluje, a trzeci wyzłaca. …" (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

Gdy natura protestuje, a wręcz krzyczy, żeby odpłacić za krzywdy, uświęcona wola prowadzi duszę przez pustynię oschłości, umacnia ją i utwierdza w cnotach. Dusza nabiera siły, która zwycięży swoim dobrem każde zło.

Druga przestroga: Zwyciężyć upodobania.

"Druga przestroga jest ta, abyś nigdy nie zaniedbał żadnej pracy dlatego, że nie znajdujesz w niej smaku lub upodobania, jeżeli służba Boża wymaga, byś ją wykonał. Nie czyń też żadnej rzeczy dla samego tylko smaku i upodobania, jakie ona ci sprawia, lecz, jeśli spełnić ją trzeba, uczyń to z takim oderwaniem, jakby ci była niemiła. Bez tego bowiem nie zdołasz nabyć wytrwałości i zwyciężyć swojej słabości." (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

Wykonanie pracy dlatego, że należało ją wykonać daję prawdziwą zasługę. Nie ma w niej miłości własnej, fałszywej cząstki, która sprowadza nas na bezdroże własnych upodobań. Jest tylko czysta intencja i czysty czyn.

Trzecia przestroga: Trud i umartwienie.

"Trzecia przestroga jest, aby człowiek duchowy nie szukał nigdy smaku i przyjemności w swoich ćwiczeniach i nie spełniał ich dla tego smaku, jaki w nich znajduje, jak również, by nie unikał tych ćwiczeń dla goryczy i niesmaku, jakie mogą mu one sprawić. Owszem, winien je podejmować i szukać w nich zawsze trudu i umartwienia. W ten sposób ujarzmia swoją zmysłowość - nie ma bowiem innego sposobu, by wyzbyć się miłości własnej i nabyć miłości Bożej." (Przestrogi - św. Jan od Krzyża)

"Kto nie bierze swego krzyża, a idzie za Mną, nie jest Mnie godzien. Kto chce znaleźć swe życie, straci je, a kto straci swe życie z mego powodu, znajdzie je." (Mt 10,38-39)

Ta przestroga prowadzi nas bezpośrednio do ascezy. Jest to zadanie śmierci przyjemnościom i smakom. Wielką wartość ma ona w dzisiejszym świecie zdominowanym hedonistycznymi zachciankami. Bóg dostrzeże trud ascezy umartwiającej się duszy i po okresie pustyni da jej łaski o wiele wspanialsze niż marność ziemskich przyjemności.

Jeśli po przeczytaniu powyższego naszły Cię wątpliwości, to wiedz, że jest to droga nie tylko dla świętych. Możesz ją pokonać, ale nie własnymi siłami. Może to sprawić moc miłości. Pisze o tym święty:

"Dla zwyciężenia bowiem wszystkich pożądań i wyzbycia się upodobania we wszystkich rzeczach, do których miłość i skłonność uczuciowa zapala wolę, by się nimi radowała, trzeba było większego ognia, rodzącego się z innej, większej miłości. Tą miłością jest jej Umiłowany. W Nim złożywszy upodobanie i z Niego czerpiąc siłę, będzie miała dość mocy i wytrwałości, by z łatwością porzucić wszystko inne. Aby mieć siłę do zwyciężenia pożądliwości zmysłowych, nie tylko trzeba mieć miłość do Oblubieńca, lecz trzeba być tą miłością rozpalonym i to wśród udręk." (Droga na Górę Karmel, rozdz. 14 - św. Jan od Krzyża)

Chciałbym Cię w tym miejscu zaprosić do podążenia mało uczęszczaną ścieżką. Obojętnie ile masz lat i w jakim powołaniu żyjesz, możesz stać się znakiem sprzeciwu wobec świata, który idzie na zatracenie. Możesz przyjąć Jezusa za Pana swojego życia i pójść za nim korzystając z nauki świętych takich jak św. Jan od Krzyża. Nie bój się trudów – Bóg cię umocni, nie żałuj tego co musisz zostawić – otrzymasz o wiele więcej. Staniesz się zupełnie wolną i szczęśliwą istotą, a prawdziwa nagroda czeka Cię po przejściu na drugą stronę.

Droga św. Jana od Krzyża

"Nie znajdziesz tego, czego pragniesz i pożądasz, ani na swej drodze, ani w wysokiej kontemplacji, lecz w głębokiej pokorze i uległości serca." (Słowa światła i miłości)
Droga na górę Karmel
Góra Karmel – czyli góra doskonałości. Są trzy drogi, którymi człowiek podąża, ale tylko jedna z nich wiedzie na szczyt tej góry. Jest to droga totalnego ogołocenia, zaparcia się siebie.
Pierwsza droga to droga ducha niedoskonałego dóbr ziemskich. Na tej drodze spotyka nas: posiadanie, radość, wiedza, pociecha, odpoczynek. Tą drogą idą ludzie, którzy ulegli urokowi świata. Mimo że realizują oni dobro, to jest to dobro ziemskie.
"kto nie wyrzeka się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem." (Łk 14,33)
Druga droga to droga ducha niedoskonałego dóbr niebieskich. Na tej drodze spotyka nas: chwała, radość, wiedza, pociecha, spoczynek. Tą drogą idą ludzie, którzy pragną duchowej doskonałości, ale zabrnęli w ślepą uliczkę swoich duchowych pragnień na wzór pragnień ziemskich.
"Nie każdy, który Mi mówi: "Panie, Panie!", wejdzie do królestwa niebieskiego, lecz ten, kto spełnia wolę mojego Ojca, który jest w niebie." (Mt 7,21)
Trzecia droga to droga ducha doskonałego. Na tej drodze nie spotyka nas nic, ponieważ idą nią ludzie, którzy zapomnieli o sobie, a widzą tylko wolę Bożą.
"Jeśli kto chce iść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech co dnia bierze krzyż swój i niech Mnie naśladuje!" (Łk 9,23)
Św. Jan daje takie wskazówki co do trzeciej drogi:
By dojść do smakowania wszystkiego, nie chciej smakować czegoś w niczym.
By dojść do posiadania wszystkiego, nie chciej posiadać czegoś w niczym.
By dojść do tego, byś był wszystkim, nie chciej być czymś w niczym.
By dojść do poznania wszystkiego, nie chciej poznawać czegoś w niczym.
By dojść do tego, w czym nie masz upodobania, musisz iść przez to, w czym nie masz upodobania.
By dojść do tego, czego nie poznajesz, musisz iść przez to, czego nie poznajesz.
By dojść do tego, czego nie posiadasz, musisz iść przez to, czego nie posiadasz.
By dojść do tego, czym nie jesteś, musisz iść przez to, czym nie jesteś.
Gdy zatrzymasz się nad czymś, przestajesz dążyć do wszystkiego.
Albowiem by dojść całkowicie do wszystkiego, musisz zaprzeć się siebie całkowicie we wszystkim.
A gdy dojdziesz do posiadania wszystkiego, masz to posiadać, nie pragnąc niczego.
Bo jeśli chcesz mieć coś we wszystkim, nie posiądziesz w Bogu twojego czystego skarbu.
W takim ogołoceniu duch znajdzie swój pokój i odpocznienie. Ponieważ nie ubiega się za niczym, nic go nie będzie męczyło w drodze wzwyż i nic nie będzie go pociągało w dół, będzie bowiem w samym środku swej pokory. (Droga na górę Karmel ks. I rozdz. 13)
Na tej drodze musimy pokonać czterech przeciwników: radość, nadzieja, lęk i ból. Są to ziemskie namiętności, które odbierają pokój serca. (Nadziei nie mylić z cnotą Boską). Aby to osiągnąć usiłuj skłaniać się:
nie ku temu co łatwiejsze, lecz ku temu co trudniejsze;
nie do tego co przyjemniejsze, lecz do tego co nieprzyjemne;
nie do tego co smakowitsze, lecz do tego co niesmaczne;
nie do tego co daje spoczynek, lecz do tego co wymaga trudu;
nie do tego co daje pociechę, lecz do tego co nie jest pociechą;
nie do tego co większe, lecz do tego co mniejsze;
nie do tego co wzniosłe i cenne, lecz do tego co niskie i wzgardzone;
nie do tego aby pragnąć czegoś, lecz do tego by nie pragnąć niczego, nie szukając tego co lepsze wśród rzeczy stworzonych, ale tego co gorsze.
Pragnij z miłości dla Chrystusa dojść do zupełnego ogołocenia, ubóstwa i oderwania się od wszystkiego, co jest na świecie. (Droga na górę Karmel ks. I rozdz. 13)
Są trzy pożądliwości, które są źródłem wszelkich innych: pożądliwość ciała, pożądliwość oczu, pycha żywota. O nich mówi święty Jan Ewangelista:
"Wszystko bowiem, co jest na świecie, a więc: pożądliwość ciała, pożądliwość oczu i pycha tego życia nie pochodzi od Ojca, lecz od świata." (1J 2,16)
Aby wejść w ciemną noc zmysłów potrzeba:
Po pierwsze, usiłować upokarzać się w czynach i pragnąć, by inni nas upokarzali [i to jest przeciw pożądliwości ciała].
Po drugie, upokarzać się w słowach i pragnąć, by inni z nami to czynili [i to jest przeciw pożądliwości oczu].
Po trzecie, upokarzać się w myślach i pragnąć, by inni tak o nas myśleli [i to jest przeciw pysze żywota]. (Droga na górę Karmel ks. I rozdz. 13)
Pożądliwości te mają swój początek w trzech wrogach człowieka: ciało, świat i szatan. Jezus pokonał szatana na pustyni odrzucając tych trzech wrogów:
Pożądliwość ciała:
"Wtedy przystąpił kusiciel i rzekł do Niego: "Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz, żeby te kamienie stały się chlebem". Lecz On mu odparł: "Napisane jest: Nie samym chlebem żyje człowiek, lecz każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych"." (Mt 4 3-4)
Pożądliwość oczu:
"Wtedy wziął Go diabeł do Miasta Świętego, postawił na narożniku świątyni i rzekł Mu: "Jeśli jesteś Synem Bożym, rzuć się w dół, jest przecież napisane: Aniołom swoim rozkaże o tobie, a na rękach nosić cię będą, byś przypadkiem nie uraził swej nogi o kamień". Odrzekł mu Jezus: "Ale jest napisane także: Nie będziesz wystawiał na próbę Pana, Boga swego"." (Mt 4,5-7)
Pycha żywota:
"Jeszcze raz wziął Go diabeł na bardzo wysoką górę, pokazał Mu wszystkie królestwa świata oraz ich przepych i rzekł do Niego: "Dam Ci to wszystko, jeśli upadniesz i oddasz mi pokłon". Na to odrzekł mu Jezus: "Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz"." (Mt 4,8-10)
Nie przez przypadek zakonnicy składają śluby: czystości, ubóstwa i posłuszeństwa.
Noc ciemna.
"Wchodźcie przez ciasną bramę! Bo szeroka jest brama i przestronna ta droga, która prowadzi do zguby, a wielu jest takich, którzy przez nią wchodzą. Jakże ciasna jest brama i wąska droga, która prowadzi do życia, a mało jest takich, którzy ją znajdują!" (Mt 7,13-14)
"Zaiste "ciasną bramą" jest owa noc zmysłów, z których się dusza ogołaca i wyzwala, aby w nią wejść, opierając się na wierze niedostępnej dla żadnego zmysłu. Dalej zaś idzie "wąską drogą", czyli przechodzi przez ową drugą noc ducha i szuka Boga jedynie w czystej wierze, będącej środkiem zjednoczenia z Bogiem. Ta droga ciemnej nocy ducha jest tak wąska, ciemna i straszna – co do ciemności i cierpień, nie można jej nawet porównywać z nocą zmysłów – że idzie po niej tylko bardzo niewielu." (Noc ciemna ks. I rozdz. 11).
Ciemna noc zmysłów to noc, w której umierają wszelkie pożądliwości, wszelkie wyobrażenia (Boga, nieba, itp.), wszelkie naturalne skłonności człowieka (przywiązania, nawyki). Jest to noc niezbędna do postępowania na drodze duchowej. Dokonuje się oczyszczenie człowieka ziemskiego aby stał się człowiekiem Bożym. Traci on wtedy grunt pod nogami, traci własne wyobrażenia Boga, nie ma punktu zaczepienia jakim kiedyś były modlitwy, obrazy, różańce. Wszystko to jest dobre, ale ograniczone. Człowiek musi pokonać te ograniczenia, aby po przejściu tej nocy zrozumieć czym w istocie są te rzeczy.
Mnich z zakonu Kartuzów w książce „Ku duchowej dojrzałości” opisuje to tak:
"Teraz mnich jest pokorny i nie ma iluzji. Ziarenka piasku życia, które trzyma w garści, szybko przesypują się między palcami. Oczom trudno dostrzec cokolwiek poza horyzontem własnego człowieczeństwa. Zna już swoją niegodność, ludzką słabość, ludzkie serce. Nie jest pewien, czy naprawdę jeszcze wierzy w to, czego nie widzi. Rytuały i ceremonie niewiele mu mówią: powtarzanie gestów, które nie współbrzmią z wewnętrzną spontanicznością, prowadzi do powstania swoistego wyobcowania jego osobowości. W dobrze zorganizowanych strukturach życia czuje się jak w więzieniu, gdzie wszystko wydaje się bezpłodne i martwe. Spotyka się z braćmi w sposób jedynie zewnętrzny, mimochodem; czuje się samotnie i obco. Oznacza to wszystko, że Bóg właśnie odbiera Izaaka i mnich musi w wolności odstąpić od tego, co wydawało się po ludzku środkiem koniecznym do wypełnienia się obietnicy, nastania Bożego królestwa, odstąpić od tego, co wydawało się już królestwem. (Mnich z zakonu Kartuzów „Ku duchowej dojrzałości”)
Noc ciemną ducha przechodzi niewielu. Jest to noc przerażająca, w której człowiekowi wydaje się, że rozpada się jego istnienie, ponieważ widzi tylko czarną otchłań. Bóg ukrył się tak jakby w ogóle nie istniał lub też dusza czuje się potępiona przez Boga. Jezus wszedł w tę noc w ogrodzie Getsemani i trwał w niej aż do ukrzyżowania i śmierci.
"Od godziny szóstej mrok ogarnął całą ziemię, aż do godziny dziewiątej. Około godziny dziewiątej Jezus zawołał donośnym głosem: "Eli, Eli, lema sabachthani?", to znaczy Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił?" (Mt 27,45-46)
Ta noc w istocie jest ukrzyżowaniem duszy. Jest doświadczeniem piekła, którym jest odrzucenie Boże. Święta Faustyna przeżyła taką noc:
"Kiedy dusza zaczęła się pogrążać w rozpaczy, czułam, że zaczynam konać, jednak chwyciłam krzyżyk i zacisnęłam kurczowo w ręku, teraz czuję, że się odłączy ciało od duszy i chociaż pragnęłam pójść do Przełożonych już sił fizycznych nie było, wyrzekłam ostatnie słowa – ufam miłosierdziu Twemu, i zdawało mi się jakobym pobudziła Boga do większego gniewu i zapadłam sama w rozpacz i już tylko od czasu do czasu wyrywa się z duszy jęk bolesny, jęk nieutulony. Dusza w agonii – i zdawało mi się, że już pozostanę w tym stanie, bo o własnej mocy nie wyszłabym z niego. Każde wspomnienie Boga jest morzem nieopisanym cierpień, a jednak jest coś w duszy, co się rwie do Boga, lecz jej się zdaje, że na to tylko, aby więcej cierpiała. Wspomnienie dawnej miłości, jaką Bóg otaczał jest dla niej nowym rodzajem męki. Jego wzrok przenika ją na wskroś i wszystko zostało spalone w duszy od spojrzenia Jego." (Dz 101)
To doświadczenie jest również rodzajem czyśćca na ziemi:
"Oczyszczenie to bowiem jest takie samo, przez które musiałyby przechodzić w otchłani. Stąd też dusza, która przeszła to cierpienie, albo do tego miejsca nie pójdzie, albo zatrzyma się tam bardzo krótko. Większą bowiem ma wartość jedna godzina cierpienia w tym życiu, niż wiele godzin w przyszłym." (Noc ciemna ks. II rozdz. 6).
Droga na górę Karmel i Noc ciemna wydają się opisywać rzeczywistość trudną, związaną z nieopisanym cierpieniem, która jest nie do przejścia dla zwykłego śmiertelnika a przeznaczona dla świętych herosów. W istocie, każdy człowiek jest przy Bogu samą nędzą i słabością. Jednak miłosierdzie Boże ma moc wyrwać go z tego marazmu i poprowadzić tą drogą, drogą niewysłowionej miłości i zjednoczenia z Panem. Miłość tą opisuje św. Jan od Krzyża w dziełach: „Pieśń duchowa” i „Żywy płomień miłości”. Miłość ta jest tak słodka, że dusza nie żałuje cierpień jakie przeszła, ponieważ teraz w jej oczach wszelkie ziemskie pociechy to gnojowisko, wszelkie światowe dążenia to pełzanie robaka. A przecież ona teraz szybuje ponad górami lotem orła w słońcu miłości.
"Pod wieczór będą cię sądzić z miłości. Staraj się miłować Boga, jak On chce być miłowany, zapomnij o sobie samym." (Słowa światła i miłości)

Nasza wojna

"Nie toczymy bowiem walki przeciw krwi i ciału, lecz przeciw Zwierzchnościom, przeciw Władzom, przeciw rządcom świata tych ciemności, przeciw pierwiastkom duchowym zła na wyżynach niebieskich." (Ef 6,12)

Z kim lub z czym walczymy? Ze sobą? Z innymi ludźmi? Z Bogiem czy z Szatanem? Jeśli przyjmiemy Jezusa za swojego Pana, walka nasza jest walką z ciałem, światem i z szatanem. Celem jest: czystość, ubóstwo i posłuszeństwo. Oczywiście rozumiane właściwie w każdym powołaniu. Czystość zakonnika jest inną czystością niż ojca rodziny, tak samo jest z ubóstwem i posłuszeństwem. Są to jednak podstawowe ogólne cele naszych zmagań z których wypływają cele szczegółowe. Posłuszeństwo chrześcijanina to walka o naukę Kościoła. Ubóstwo, to nie wyzbycie się wszystkich rzeczy, ale ograniczanie się do niezbędnego minimum, aby świat rzeczy nie przesłaniał świata ducha.

Człowiek przez całe swoje życie prowadzi dwie wojny: wewnętrzną – we własnym sercu i zewnętrzną – o serca innych. Serce to właściwy front walki, a to co widzimy w świecie materialnym jest jedynie tego konsekwencją.

Wojna wewnętrzna

"Jeśli jakieś królestwo wewnętrznie jest skłócone, takie królestwo nie może się ostać. I jeśli dom wewnętrznie jest skłócony, to taki dom nie będzie mógł się ostać." (Mk 3,24-25)

Serce, dusza to tereny działania wroga. Każdy mały grzech jest jak przejęcie akcji przez Złego. Jeśli będziemy tak trwać w tych grzeszkach, to przyjdzie dzień, w którym utracimy pakiet kontrolny naszej duszy na rzecz Złego i staniemy się jego niewolnikami. Osoba, która chce zmienić świat na lepsze nie zmieniając siebie żyje iluzją, bo zaczyna od zwalczania skutków a nie przyczyn. Walka wewnętrzna to konsekwencja wpuszczenia Złego do własnej duszy, grzechu pierworodnego.

Wojna zewnętrzna

Wojna o serca innych. Kto wygrywa wojnę wewnętrzną już jest zwycięzcą w tej drugiej. Prawdziwym świadkiem Jezusa jest ten, który wygrał z samym sobą i stał się nowym człowiekiem. Ludzi porywa prawda, autentyczność, zgodność życia z głoszonymi poglądami. Dlatego męczennicy są zasiewem nowych pól Kościoła, które przynoszą najwyższe plony.

Oręż

"Dlatego weźcie na siebie pełną zbroję Bożą, abyście w dzień zły zdołali się przeciwstawić i ostać, zwalczywszy wszystko. Stańcie więc [do walki] przepasawszy biodra wasze prawdą i oblókłszy pancerz, którym jest sprawiedliwość, a obuwszy nogi w gotowość [głoszenia] dobrej nowiny o pokoju. W każdym położeniu bierzcie wiarę jako tarczę, dzięki której zdołacie zgasić wszystkie rozżarzone pociski Złego. Weźcie też hełm zbawienia i miecz Ducha, to jest słowo Boże" (Ef 6,13-17)

Pas prawdy, który podtrzymuje zbroje jest niezbędny w walce. Bez niego Boży wojownik się nie ostanie. Bez prawdy, grunt zaczyna się zapadać. Ruchome piaski relatywizmu wciągają dusze, które sięgnąwszy po owoc poznania dobra i zła, chcą decydować co jest dobre a co złe. Te dusze czczą bożki, które im sprzyjają i które są ich orężem. Jest nim bożek nauki, który nie prowadzi do prawdy, ale do potwierdzenia własnych ideologii (np. naukowy ateizm). Jest nim bożek władzy sądowniczej, która już nie ogranicza się do rozstrzygania winy, ale do kreowania moralności (np. prawne przyzwolenie na aborcje). Jest nim bożek nowomowy, którego celem jest zaciemnianie rzeczywistości. (np. dziecko nazywane tkanką płodową). Są to synonimy „prawdy”, która służy własnym interesom.

Pancerz sprawiedliwości chroni duszę przed zatraceniem się we własnych czynach. Bóg jest doskonale sprawiedliwy. Bez tego nie mógłby być miłosierny. Miłosierdzie bez sprawiedliwości to zakłamanie, jest raczej przyzwoleniem na swawolę. Starotestamentowa zasada „oko za oko, ząb za ząb” nie została zniesiona przez Jezusa. "Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić" (Mt 5,17). Trzeba uznać najpierw winę, żeby móc przebaczyć. Trzeba uznać, że zasługujemy na śmierć żeby dostrzec prawdziwą wartość śmierci Jezusa za nas. „Oko za oko” to dla nas wyrok śmierci, który zapłacił Jezus. Orężem Złego jest zasada pseudotolerancji, liberalnie lekkie wyroki za poważne przestępstwa w imię źle pojętego humanizmu. (przykład: wyrok jaki grozi Breivikowi).

Obuwie gotowości głoszenia dobrej nowiny, to obowiązek ucznia Jezusa do szerzenia Królestwa Bożego. "Lecz Piotr i Jan odpowiedzieli: "Rozsądźcie, czy słuszne jest w oczach Bożych bardziej słuchać was niż Boga? Bo my nie możemy nie mówić tego, cośmy widzieli i słyszeli"." (Dz 4,19-20) Orężem Złego jest wmówienie nam, że wiara to prywatna sprawa każdego człowieka i miejsce na nią jest tylko w kościele. To prawo zakazujące tzw. „mowy nienawiści”, którą jest stwierdzenie, że homoseksualizm jest grzechem. Ale ponad prawem ludzkim jest Prawo Boże. My nie możemy przestać głosić nauki Jezusa nawet za cenę więzienia i śmierci, bo przestalibyśmy być Jego uczniami. "Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, lecz duszy zabić nie mogą. Bójcie się raczej Tego, który duszę i ciało może zatracić w piekle." (Mt 10,28)

Tarcza wiary, czyni nas niepokonanym przeciwnikiem. Mocna wiara gasi wszelkie pociski Złego. Wiara to nie naiwne wierzenia w jakieś mity czy legendy, jak chcieliby to przedstawiać wojujący ateiści. Wiara to krok w ciemność, w obietnicę, której fundament jest bardzo silny. Fundamentem jest Jezus, którego istnienia, życia, nauk, pism o Nim nie da się podważyć ani naukowo ani filozoficznie. O prawdziwości świadczą owoce, które trwają już 2000 lat. Orężem Złego jest zrównanie wszelkich religii z bajkami i mitami oraz ośmieszanie ich nazywając zabobonami.

Hełm zbawienia, czyni nas nieustraszonymi. Zbawienie jakie obiecuje nam Jezus jest konsekwencją wykupienia nas z grzechu i śmierci. Zbawienie prowadzi nas najpierw przez śmierć fizyczną, jako jedyną prawdziwą doświadczalnie rzecz na tym świecie (odnośnie przyszłości człowieka). Prawdziwe życie wymaga prawdziwej śmierci. Orężem Złego jest złudzenie własnej nieśmiertelności. Dążenie do bogactw i sławy, których nie zabierzemy ze sobą. Innym orężem jest używanie życia na maksa, tak jakby piekła nie było, bo skoro już się żyje to trzeba wykorzystać okazję. Hełm zbawienia chroni nas przed tymi iluzjami. Przed korzystaniem z życia na zasadzie „róbta co chceta”. Bo jeśli damy przyzwolenie na takie życie, skoro piekła nie ma, to co nas powstrzyma przed najpoważniejszymi czynami: zabójstwem, kradzieżą, gwałtem?

Miecz Ducha, to Słowo Boże. To broń, którą atakujemy Złego. Jest to potężne narzędzie, przed którym nie ostoi się żaden demon, jeśli to Słowo będzie w myślach, na ustach i w sercu. Orężem Złego jest ośmieszenie Pisma Świętego, wyszukiwanie pozornych sprzeczności i niezgodności z nauką. Pismo św. nie jest ani podręcznikiem fizyki, ani historii i należy je odczytywać w duchu epoki, w której było spisywane. Przeciwnicy próbują wyolbrzymić krwawe opisy historyczne wyjmując je z kontekstu, zmienić interpretacje lub wykreślić niewygodne zapisy (np. homoseksualizm jako grzech). A w najprymitywniejszych sposobach drzeć Biblię na oczach innych.

Ktoś powie: „mnie to wszystko nie interesuje, jestem ateistą, uczciwym człowiekiem, żyję sobie spokojnie, zarabiam, płacę podatki i z niczym nie chcę walczyć”. Niech odpowie sobie na pytanie z czego bierze się jego uczciwość? Gdzie jest ta skała, której się trzyma? W przeciwnym wypadku słowo uczciwość zacznie nabierać coraz innych barw w każdym następnym liberalnym pokoleniu. Tylko Bóg daje prawdziwe i stałe zaczepienie od którego możemy budować moralność. Wszystko inne to ruchome piaski. Przerabialiśmy już „dobrodziejstwa” komunizmu, możemy obserwować inne „dobrodziejstwa” liberalizmu zachodniego. Wszystko to przemija jak fale na wodzie, a Kościół wciąż trwa, bo ma prawdziwe oparcie.

"Zaczynacie dzisiaj walkę przeciw wrogom waszym, niech trwoga przed nimi was nie ogarnia! Niech serce wam nie drży! Nie bójcie się, nie lękajcie się! Gdyż z wami wyrusza Pan, Bóg wasz, by walczyć przeciw wrogom waszym i dać wam zwycięstwo" (Pwt 20,3-4)

Trzy drogi

Bardzo lubię chodzić po górach. W podążającym w górę człowieku kumulują się siły dążące do czegoś więcej niż zwykła przyjemność. Jest to dążenie do chwilowego i ulotnego spojrzenia w rozległe przestrzenie i następnie powrót w dół. Powrót do codzienności, jest powrotem do starej rzeczywistości ale odmiennej, w której jest miejsce na nieokreśloną wzniosłą przestrzeń różną od utylitaryzmu i racjonalności. Jest w tym jakaś forma ascezy – wysiłku a nawet zagrożenia, której przejście jeszcze bardziej wynosi duszę w rejony niedostępne ludziom jedynie pragmatycznym. Usłyszałem kiedyś w jakimś filmie zdanie: „Logika jest początkiem mądrości, nie jej szczytem.” Wierzę, że szczytem mądrości jest doskonała miłość.

Chodzenie po górach kojarzy się z kroczeniem ku duchowej doskonałości. W dziele św. Jana od Krzyża: „Droga na Górę Karmel” są opisane trzy drogi ku szczytowi z których tylko jedna doprowadza do celu.

Pierwsza droga: „Droga ducha niedoskonałego dóbr ziemskich.” *

Dobra te to: „posiadanie, radość, wiedza, pociecha, odpoczynek.” * Dusza, która doszła do kresu tej ślepej drogi, w końcu musiała przyznać: „Im więcej ich szukałem, tym mniej ich znalazłem.” * Sprowadzając ideę tej drogi do dusz wierzących, szukających Boga, mamy przed oczyma ludzi zafascynowanych całą otoczką zewnętrzną wiary. Można uznać, że ta pierwsza droga jest właściwa pierwszemu etapowi wiary zaczynającego się u małych dzieci. Wszystko ich fascynuje: kościół pełen malowideł, dźwięk organów, kolorowe dewocjonalia, wzniosłe i majestatyczne nabożeństwa. Chcą posiadać jak najwięcej i się tym radować. Często utożsamiają Boga z obrazami, dlatego myślą, że jak je posiądą, to będą bliżej Boga. Nie rozumieją, że wpatrują się jedynie w palec skierowany na Boga a nie na samego Boga. Słuchają muzyki i śpiewów niczym chóru aniołów. Chcą więcej i więcej. Bóg ich pociąga jako coś pięknego, ale skupiają się na rzeczach skończonych, dlatego wcześniej czy później przychodzi kres tej drogi. U dzieci zwykle jest to okres Sakramentu Bierzmowania, zwanego niekiedy „pożegnaniem z Kościołem”. Ci którzy dojrzeją w wierze, często wchodzą na drugą drogę.

Druga droga: „Droga ducha niedoskonałego dóbr niebieskich.” *

Dobra te to: „chwała, radość, wiedza, pociecha, spoczynek.” * Dusza, która doszła do kresu tej ślepej drogi, w końcu musiała przyznać: „Im więcej pragnąłem ich mieć, tym mniej ich dostąpiłem.” * Jak widać, ta droga jest bliźniaczo podobna do pierwsze drogi, z tym że obiektem pożądania są tu zamiast dóbr ziemskich, dobra duchowe a więc: wzniosłe odczucia, wzruszające uniesienia, porywające rekolekcje, konferencje, książki a nawet dary Ducha świętego. Pociągająca niezwykłość tych rzeczy, pożądania cudów, pragnienia przeżyć duchowych są czymś na podobieństwo ziemskich rozrywek. Droga ta jest często właściwa osobom nawróconym w początkowym etapie ich życia duchowego. Jest to etap przejściowy do prawdziwej wiary. Jezus dokonywał cudów i uzdrowień, aby przyciągnąć ludzi do siebie. Wielu poszło za nimi, ale nie po to aby doświadczać wciąż nowych cudów, ale aby służyć prawdzie za cenę cierpień a nawet życia. Kresem tej drogi jest początek ciemnej nocy, w której Bóg się ukrył i nic już nie przynosi pocieszenia. Parafrazując św. Jana od Krzyża: duszy jest odebrany pokarm duchowy, którym jest mleko matczyne, aby mógł zacząć jeść pokarm dla dorosłych. O osobach, które chciałyby się zatrzymać na tym etapie święty pisze:

„Dusze te, nie kierując się rozumem lecz przyjemnością, postępują zupełnie jak dzieci. W ciągłej trosce o te pociechy i upodobanie duchowe ustawicznie czytają książki, wybierają różne rozmyślania, byle tylko znaleźć pociechę w rzeczach Bożych. Bóg zaś odmawia im tych uczuć słusznie, sprawiedliwie i z miłości. Gdyby bowiem nie odmawiał im tego, ich łakomstwo duchowe i chciwość wzrastałyby bez końca. Dla takich dusz konieczną jest rzeczą, jak to wykażemy, wejście w ciemną noc, ażeby się mogły oczyścić z tych dziecinnych przywar.” (Noc ciemna, ks. I rozdz. 6).

Dopiero tutaj dusza wchodząc w noc ciemną zaczyna podążać tą właściwą drogą.

Trzecia droga: „Ścieżka Góry Karmel ducha doskonałego.” *

Dobra ducha doskonałego to: „nic, nic, nic, nic, nic, nic, a także na górze nic” *. Dusza, która doszła do kresu tej drogi dostrzegła: „Sama tylko cześć i chwała Boża przebywa na tej Górze” *.

Dlaczego tak mało osób wśród wierzących podąża trzecią drogą? Wydaje się, że dlatego, że człowiek jest istotą cielesno-duchową i i ta cielesna część trzyma go na uwięzi. Etap nawrócenia się jest łatwiejszy od postępowania na drodze wiary. Przyjmuje się Jezusa za swojego Pana i chce się za nim podążać. Odwrócenie się od grzechów jest wejściem na drogę. A droga ta jest naprawdę trudna. Jest się nowym człowiekiem, który zerwał grube łańcuchy grzechów, ale wciąż trzymają go cieniutkie i niedostrzegalne sznurki upodobań i niedoskonałości, pozornie nie będące niczym złym. One jednak nie pozwalają się wzbić duszy w górę. Podskakuje ona jedynie na małe wysokości myśląc, że rośnie duchowo, a tak naprawdę sznurki ściągają ją w dół. Czym one są? Codzienne nawyki, małe przyjemności, fascynacje, hobby. Cóż w nich złego? Nic. Ale zadaj sobie pytanie: czy oddałbyś je wszystkie bez cienia żalu, gdyby była taka potrzeba? Jeśli nie, to one są twoimi małymi bożkami przysłaniającymi Boga. Bardzo trudno się od tego oderwać. Trzeba by było zamknąć się w pustelni. Myślę jednak, że rozsądnie jest zacząć się ograniczać w rzeczach. Świat rzeczy przysłania nam sporą część rzeczywistości. Drugim krokiem mogłoby być ograniczenie mediów do minimum na tyle aby orientować się w świecie, ale nie utopić się w szumie informacyjno-rozrywkowym. Trzecim krokiem niech będzie jakaś forma ascezy, np. brak kawy w piątki. Należy zacząć od drobnych kroczków, aby nie upaść przed nadmiernym ciężarem. Czwartym krokiem i najważniejszym to: karmić się Słowem Bożym aby czerpać siłę i natchnienie na naszej drodze. To są takie moje przemyślenia. Każdy musiałby sobie sam przetrzeć szlak ku drodze doskonałości. Ważne, żeby się nie przejmować szybkością postępowania ani upadkami, bo najważniejszy jest właściwy kierunek. Sami i tak nie wejdziemy na górę, musimy liczyć na pomoc Bożą. A Bóg widząc nasze wysiłki i dobre chęci ześle nam potrzebne łaski.

* teksty zaczerpnięte z rysunku św. Jana od Krzyża: „Góra Karmel czyli Góra Doskonałości”.